ကိုယ်၀န်ဆောင် ဆီးချိုဆိုတာဘာလဲ

ကိုယ်၀န်ဆောင်မိခင်တွေ ဆီးချို၊ သွေးချို ရောဂါဖြစ်ခြင်း ၂ မျိုးရှိပါတယ်။

တခုက ဆီးချို၊ သွေးချို အစတည်းက ရှိတဲ့အမျိုးသမီး တစ်ယောက် ကိုယ်၀န်ဆောင်ခြင်းနဲ.

နောက်တခုက ကိုယ်၀န်ဆောင်တဲ့အချိန်မှ ဟော်မုန်းတွေပြောင်းလဲလို. ဆီးချို၊ သွေးချို ဖြစ် ခြင်းပါ။ ကိုယ်၀န်ဆောင်တဲ့အချိန်မှာ အချင်း ကနေ ထွက်တဲ့ ဟော်မုန်းဟာ အင်ဆူလင် လို.ခေါ်တဲ့ သကြား ထိန်းတဲ့ ဟော်မုန်းကို တားမြစ်ပါတယ်။ ထိုတားမြစ်မှုဟာ အချို.ကိုယ်၀န်ဆောင်သည်တွေမှာ သိပ်မသိသာပေမယ့် အချို.မှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက သကြားဓာတ်ကို မထိန်းညှိနိုင်တော့ပဲ ကလေးကို ပါ အန္တရာယ် ရှိစေနိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်၀န် ဆောင်စဉ်မှာ ဖြစ်တဲ့ ဆီးချို၊ ရောဂါက ကလေးမွေးပြီး များသောအားဖြင့်ပြန်ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။

ဘယ်လိုသိနိုင်မလဲ

ကိုယ်၀န် ၂၄ ပတ်ကနေ၂၈ပတ်မှာ 1 hour glucose test ဆိုပြီး ကိုယ်၀န်ဆောင်သည်တိုင်းကို သကြားရည်တိုက်ပြီး ၁ နာရီအကြာ မှာ သွေးဖောက်စစ်ပါတယ်။ ပုံမှန်ထက်များနေတဲ့သူတွေကို 3 hours glucose test ထပ်စစ်ခိုင်းပြီးမှ ရောဂါရှိမရှိသိနိုင်ပါတယ်။

ကိုယ်၀န်ဆောင် ဆီးချို၊သွေးချို ဖြစ်ခဲ့ရင် ဆိုးကျိုးတွေကဘာတွေလဲ

ကိုယ်၀န်ဆောင် ဆီးချို၊သွေးချို ဖြစ်ခဲ့ရင် မိခင်မှာ ဆိုးကျိုးတွေရှိသလို ကလေးမှာလည်း ဆိုးကျိုး တွေရှိပါတယ်။ကလေးမှာဘာဖြစ်တတ်လဲဆိုရင် ကိုယ်၀◌န်ပျက်ကျခြင်း၊ ကလေး ကိုယ်အလေးချိန်လွန်ကဲခြင်း ဆီးချို၊သွေးချို ရောဂါသည်မိခင်ကမွေးလာတဲ့ကလေးငယ်ဟာ ၉ ပေါင် အထက်ထွားနေမယ်။ အဲ့လိုလူကသာထွားနေပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းက ကိုယ့်အဂါအစိတ် အပိုင်း‌တွေက မရင့်ကျက်တတ်တာတွေ.ရတယ်။ အဆုတ်ပွခြင်း၊အသက်ရှုလမ်းကြောင်းတွေ ပုံမှန်အလုပ်မလုပ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သလို အရမ်းကြီးထွားနေတဲ့အတွက် မွေးရိုးမွေးစဉ်မမွေးနိုင်တဲ့အတွက် ညှပ်နဲ.ဆွဲရမယ်၊လေနဲ.စုပ်ရမယ်၊ဗိုက်ခွဲမွေးရတာတွေရှိနိုင်တယ်။

ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ

ကိုယ်၀န်ဆောင်စဉ်မှာသတ်မှတ်ထားတဲ့အလေးချိန်ထက် အများကြီးတိုးမလားအောင် အ၀မလွန်အောင်ထိန်းသိမ်းမယ်၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားပုံမှန်လုပ်မယ်၊ အချိုလွန်ကဲတဲ့ အစားအစာတွေ အလွန်အကျွံမစားဘူးဆိုရင် အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ တားဆီးကာကွယ်လို.ရပါတယ်။ 

ကိုယ်၀န်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်ပြီဆိုရင် ဘာဆက်လုပ်ရမလဲ

ဆရာ၀န်ကအခြေအနေ ဘယ်လောက်ဆိုးတာပေါ်မူတည်ပြီး ဘာဆက်လုပ်ရမလဲ ပြောပါလိမ့်မယ်။ များသောအားဖြင့် diet control အစာနဲ.ပဲ ထိန်းခိုင်းပါတယ်။ ကစီဓာတ်များတဲ့ အစာတွေကို လျော့မယ်။ သကြား အချိုတွေမစားဘူး အသီးအရွက်များများ စားပြီး နေ.စဉ်လမ်းလျောက်တာပဲပြီးဖြစ် အခြား exercises ပဲဖြစ်ဖြစ် လုပ်ပါ။ Glucometer နဲ့တနေ.ကို လက်ထိပ်ကို ၄ ကြိမ် ဖောက်ရပါတယ်။ မနက်မိုးလင်း အိပ်ရာထ တစ်ခါ၊ မနက်စာ၊ နေ့လည်စာ၊ ညစာ စားပြီး တခါစီ အားလုံးပေါင်း ၄ကြိမ်ဖောက်ရပါတယ်။ 

မနက်မိုးလင်း အစာမစားခင် level က <90 အောက်

အစာစားပြီးတိုင်း တိုင်းတဲ့ level က <140 အောက်မှာ ရှိနေရင် diet control ဖြစ်လို. ဘာဆေးမှစားစရာမလိုပါဘူး။ အကယ်၍ မထိန်းနိုင်ခဲ့ဘူးဆိုရင် ဆရာ၀◌န်က စားဆေး သို.မဟုတ် အင်ဆူလင် ကို ထိုးခိုင်းပါလိမ့်မယ်။

ကိုယ်၀န်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်ပေမယ့် ဆီးချို ထိန်းနိုင်ရင်ပုံမှန် ကလေးမွေးဖွားနိုင်ပါတယ် ဘာနောက်ထွက်ဆိုးကျိုးမှ မရှိပါဘူး။ စိတ်ဓာတ်မကျပါနဲ.။

ကျမ ပထမကိုယ်၀န်မှာ ကိုယ်၀န်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်တုန်းက အကြောင်း  tips တွေနဲ့ တနေ.တာ သွေးချို တိုင်း ကိရိယာနဲ. စားပြီး တိုင်းပြထားတဲ့ video ကို အောက်မှာကြည့်နိုင်ပါတယ်။

ကိုယ်၀န်ဆောင်သည်တွေမှာလိုအပ်တဲ့ အဓိကအဟာရကြီး (၃)မျိုးရှိပါတယ်။ (carbohydrate )ကစီဓာတ်၊ (protein) အသားဓာတ်၊ (fat) အဆီဓာတ် အပြင် အခြား သင့်တင့်မျှတတဲ့အစားအစာထဲမှ ဗီတာမင်ဓာတ်တွေပါဖို,လိုပါတယ်။ ဆီးချိုသမားတွေမှာ အဓိကအကျဆုံးက ကစီဓာတ်ပါ။

ကိုယ်၀န်ဆောင်ဆီးချိုသမားတွေအတွက် ကစီဓာတ်ဘယ်လောက်စားသင့်လဲဆိုတာသိထားရင် diet management ကောင်းကောင်းလုပ်နိုင်ပါတယ်။ ကျမတို.မြန်မာလူမျိုးတွေရဲ.နေ.စဉ်အစာကထမင်းများများ အသားဟင်းနည်းနည်း စားတတ်ကြပါတယ်။ ထမင်းမစားရရင် မနေနိုင်ကြတာမို. ကိုယ်စားမယ့်အစားအစာတွေထဲမှာ သကြားဓာတ်ဘယ်လောက်ပါလဲသိပြီး portion control လုပ်ပြီး နည်းနည်းဆီခွဲစားနိုင်ပါတယ်။

General guidelines

• တနေ့ကို မနက်စာ နေ့လည်စာ ညစာအပြင် သရေစာ ၂ ခါစားပါ။
• ၂ နာရီ ၃ နာရီကြားတခါ အစာစားပါ
• သွေးထဲမှာသကြားဓာတ်တက်စေတဲ့ carbohydrate ကစီဓာတ်ဟာ ထမင်း၊ ခေါက်ဆွဲ ပေါင်မုန့်တို့ထဲမှာတွေ့နိုင်ရုံတင်မကအသီး နွားနို့ ဒိန်ချဉ်တို့ထဲမှာလည်းရှိပါတယ်။ 
• ထမင်းစားပြီး အချိုပွဲစားသုံးခြင်း၊အသီးစားသုံးခြင်း ဖျော်ရည်သောက်ခြင်းရှောင်ပါ။
• Carbohydrate စားရင် အသားဓာတ်တမျိုးမျိုးနဲ့တွဲဖက်စားပါ။
• ဘာမှ မစားပဲ ၁၀ နာရီလောက်ကြာအောင်နေခြင်းမှ ရှောင်ပါ။ ( အထူးသဖြင့် ညဘက် စောစောစားရင် နောက်နေ့မနက်စာစားတာ နောက်မကျပါစေနဲ့)
• ထမင်းမှမဟုတ်ပါဘူး ဆန်နဲ.လုပ်ထားတဲ့အစားအစာတွေ ခေါက်ဆွဲမျိုးစုံ၊ သရေစာတွေ starchy vegetables ကန်စွန်းဥ၊အာလူး တို.ဟာလည်းသကြားဓာတ်တက်စေတာမို. ချင့်ချိန်ပြီး စားရမယ့်အထဲမှာပါပါတယ်။
• သကြားဓာတ်ဟာ ခရမ်းချဉ်သီး ဆော့ တို့ ခရုဆီတို့ ပဲငံပြာရည်အချိုတို့လို ဟင်းချက်ရင် သုံးတဲ့အရာတွေထဲမှာလည်းပုန်းနေနိုင်ပါတယ်။
• အပြင်ကမှာစားလို့ သကြားဓာတ်ဘယ်လောက်ပါမယ်မှန်းမသေချာရင် တထိုင်တည်းမစားပဲနည်းနည်းချင်းခွဲစားပါ။
• စားမယ့်အစားအစာ တခုရဲ. carbohydrate ပမာဏ ဘယ်လောက်ရှိလည်း အင်တာနက်မှာရှာဖွေနိုင်သလို package အထုတ်တွေရဲ. အနောက်မှာရေးထားတဲ့ nutrition label မှာလည်းဖတ်လို.ရပါတယ်။

အစားအစာမှာပါရမယ့်carbohydrate ပမာဏ

မနက်စာ ၃၀ ဂရမ် 

နေ့လည်စာ ၄၅ ဂရမ်

ညစာ ၄၅- ၆၀ ဂရမ် 

ကြားထဲမှာစားတဲ့သရေစာ တခါစား ၁၅ ဂရမ် 

ဘယ်လိုတိုင်းတာရမှန်းမသိရင် nutritional label ကျမတွက်ပြထားတဲ့ video လေးမှာကြည့်ပါ။

တိုင်းတာဖို့ ပစ္စည်းတွေမရှိရင် မျက်လုံးနဲ့ခန့်မှနိးနိုင်ပါတယ်။

ထမင်း တခွက် က လက်သီးလုံးတစ်လုံး

၁ အောင်စ က လက်မအရွယ်

၃ အောင်စ က လက်ဖဝါးအရွယ်

လက်ဖက်ရေဇွန်း ၁ ဇွန်းက လက်မလက်သည်းခွံအရွယ် စသဖြင့် အကြမ်းဖျင်းခန့်မှန်းနိုင်ပါတယ်။

Tips

၁. မေ့တတ်ရင် ထမင်းစားပြီး ၁ နာရီ အကြာ သကြားဓာတ်တိုင်းဖို့ alarm ပေးပါ

၂. Note book လုပ်ပါ။  သွေးချို တက်စေတဲ့ စားလိုက်တဲ့ အစာတွေကို ရေးချပါ။ နောက်တခါ ရှောင်ဖို.

၃. Portion control လုပ်ပါ။ စားချင်လွန်းလို အချိုမရှောင်နိုင်ရင် သေးသေးလေးတွေပိုင်းပြီး အိပ်နဲ.ထည့်ပါ။ ကိတ်တခုလုံးရှေ့မှာ ထိုင်မစားပါနဲ.

၄. အစာစားပြီးလမ်းလျောက်ပါ

၅. Sugar free အစာတွေကို အစားထိုးမစားပါနဲ. မရှောင်နိုင်လို. စားချင်ရင် carb ဘယ်လောက်ပါလဲကြည့်ပါ။ မရှောင်နိုင်လို.သကြားအစားထိုးစားချင်ရင် stevia သကြားကတော့ စိတ်အချရဆုံးပါ။

၆. ရေများများသောက်ပါ ။ဖျော်ရည်မသောက်ပါနဲ.

၇. ပိုပြီး အနားယူပါ။ စိတိညစ်မခံပါနဲ့ အိပ်ရေးဝအောင်အိပ်ပါ.. stress hormone cortisol က သကြားဓာတ်ကိုပိုတက်စေပါတယ်။

၈. ပြီးခဲ့တာတွေအတွက် နောင်တရ စိတ်ညစ်မနေပါနဲ. နောက်တနပ် မှာ ဘယ်လို အဆင်ပြေအောင် စားမလဲပဲ စဉ်းစားပါ

၉. ကလေးမွေးပြီးရင် ဘာစားမလဲ list လုပ်ပါ။ စိတ်မလျော့ပါနဲ. ကျန်းမာတဲ့ကလေးလေးမွေးဖွားမယ့် အကြောင်းသာစဉ်းစားပါ။

၁၀. Carbohydrate သေချာ တွက်ပြီးစားနေရက်သားနဲ့ အမြဲ leaves တက်နေရင် စားနေကျ ထမင်းကို ဆန်ပြောင်းကြည့်ပါ။ ထမင်းစားပြီး နာရီဝက်လမ်းလျှောက်ပါ။

၁၁. ခန္ဓာကိုယ်မှာအစာမလုံလောက်ရင်လည်း အသည်းက ကူညီတဲ့အနေနဲ့ အဆီတွေထဲကနေ သကြားဓာတ်ကို ထုတ်ပေးပါလိမ့်မယ်။ ဒါဆိုရင်လည်း သကြားဓာတ်တွေက မစားပဲများနေတတ်တာမို့ လုံလောက်တဲ့ အစာကိုစားပါ။

Distract and redirect နည်းက အသက် ၁ နှစ်လောက် အရွယ် အာရုံများတတ်တဲ့ပရွယ်အှာပါရုံပြောင်းနည်းဟာအသုံးဝင်နိုင်ပြီးအသက် ၃နှစ်ကျော်လို့ အာရုံစူးစိုက်မှုကောင်းလာတဲ့အခါအသုံးမဝင်နိုင်တော့ပါဘူး။

ကလေးတယာက်နဲ့တယောက် ဖွံဖြ်ုးမှုမိုင်တိုင်ကို ရောက်တဲ့အခိျိန်တွေမတူညီကြတဲ့အတွက်ဒါက ယေဘူယ အကြံပြုထားတဲ့ နည်းလမ်းတွေဖြစ်ပါတယ်

ကလေးက ဆဲတတ်နေတာပဲဖြစ်ဖြစ် အခြားကလေးတွေကို ကိုက်တာပဲဖြစ်ဖြစ် ထမင်းဟင်းတွေကိုလွတ်ပစ်တာပဲဖြစါဖြစ်ကိုယ့်ကလေးရဲ့လက်ရှိဆိုးဝါးတဲ့အပြုအမူတခုကို မိဘတွေအနေနဲ့တွေ့မြင်နေရလို့ စိုးရိမ်စိတ်ဖြစ်လာရင် ဒီ အောက်ပါ မေးခွန်း ၃ ခုကို ကိုယ်ကိုယ်ကို အရင်မေးပါ။

၁။ ဒီအပြုအမူမျိုးကိုဆက်ပြီးလက်ခံသင့်သလား ဘာကြောင့်ဆက်ပြီးလက်ခံသင့်သလဲဘာကြောင့်ပြောင်းလဲသင့်လဲဆိုတာ မိမိကိုယ်တိုင်ပဲဆုံးဖြတ်နိုင်မှာပါ။ သူ့အသက်နဲ့ သူဖြစ်တတ်ပြီးပြန်ပျောက်သွားတတ်တာလဲရှိနိုင်တာမို့ သူများကို မထိခိုက်ဘူးဆိုရင်လက်ခံလိုက်ရတဲ့အပိုင်းတွေလဲရှိကောင်းရှိမှာပါ။

ကလေးကိုလွပ်လပ်ခွင့်ပေးတာများသွားလား ချုပ်ချယ်ချင်လွန်းလို့ကလေးကစိတ်လုံခြုံမှုမရှိဖြစ်နေမလား-ဒီအဖြေကို သိချင်ရင်တော့ကလေးကိုသေချာလေ့လာပါ။ သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ယောက် လေ့လာစမ်းသပ်မှုလုပ်သလို စိစစ်ပြီး ပိုင်းခြားဝေဖန်ပါ။

သားသမီးနဲ့မိဘကြားမှာ အမြဲတိုင်ပင်ပွင့်လင်းပြောဆိုနိုင်အောင်ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ချင်တာလား ပြောစကားနားထောင်ပြီးရိုသေတတ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုးရှိချင်တာလား- ကလေးက်ုရိုက်တာ ဆူတာ ကြိမ်းမောင်းတာ အထင်သေးတာ ကြိုးကိုင်တာ ခြိမ်းခြောက်တာ ခနဲ့တဲ့စကားပြောတာတွေက ခဏတဖြုတ်မှာတော့ ကလေးရဲ့နားထောင်မှုကိုရကောင်းရပါလိမ့်မယ်။ ရေရှည်ယုံကြည်မှုနဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကတော့ လိုချင်တိုင်း တောင်းဆိုလိုရတဲ့အရာမဟုတ်ပါဘူး မိဘကိုယ်တိုင် ထိုက်တန်မှ ရတတ်တာမျိုးပါ။

မိဘတွေထားသင့်တာက စစ်မှန်ပြီး ချစ်မေတ္တာနဲ့နုညံ့သိမ်မွေ့တဲ့ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြမှုရယ် ပြတ်သားတဲ့ အကန်အသတ် စည်းကမ်းထားမှုမျိုးပါ။ ( authentic, gentle loving guidance with clear limits)

၁ နှစ်အရွယ်ကလေး— ပျော်ရွှင်တတ်ပြီးစူးစမ်းလိုတဲ့အချိန်လေးပါ။ အာရုံပြောင်းဖို့လည်းလွယ်ကူပြီးလှုပ်ရှားသွားလာနေရတာကို ကြိုက်လို့ မိဘတွေက ကလေးအန္တရာယ်မရှိအောင်သာ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့လိုပါမယ်။ ဒီအရွယ်မှာလုပ်လေ့ရှိတဲ့အကျင့်လေးတွေက အရုပ်တွေကို ပစ်ပေါက်တာ၊ အစာတွေအောက်ချတာ၊ အမှိုက်ပုံးထဲကပ စ္စည်းတွေနဲ့ကစားချင်တာ။ ဒီအရွယ်မှာ သူလုပ်နေတာတွေအကုန်လုံးက သူ့အတွက်လိုအပ်တဲ့ sensory motor language social emotional skill တွေကို အထောက်အကူပေးပါတယ်။ ဒီ အရွယ်ကလေးတွေဟာ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်ချင်တာဆို ထပ်တလဲလဲလုပ်ဆောင်တတ်ကြတယ်။ စူးစမ်းတတ်ကြပြီးတွေ့ရာကိုလက်နဲ့ကိုင်ပြီးပါးစပ်ထဲထည့်ကြည့်ချင်ကြတယ်။ နောက်နေ့မှကစားကြမယ် နောက်မှကစားမယ်ဆိုတဲ့အနာဂတ်ကာလကို နားမလည်သေးဘူး အဲ့ဒါကြောင့် အခုလိုချင်ရင် အခုပဲရမှ လိုချင်တာမရလို့ဂျီကျတာတွေဖြစ်လာရင်တော့ အာရုံပြောင်းရလွယ်တယ်။ အလိိုလိုက်ပြီး လိုချင်တာပေးရင် ဒီအကျင့်ဆက်လုပ်ရင် လိုတာရတယ်ဆိုတဲ့အသိတော့ သူတို့မှာရှိနေပြီ။ ပြောတဲ့စကားကိုအကုန်နားမလည်သေးပေမယ့် မိဘတွေရဲ့ စိတ်ခံစားမှု စိတ်တိုတာ ပျော်တာ စိုးရိမ်တာ စတာတွေကို သိတတ်ကြပေမယ့် ဘာကြောင့်ဖြစ်လဲဆိုတာတော့ သိပ်မသိသေးပါဘူး။

မိဘတွေက မလုပ်ရဘူး No လို့ပြောလိုက်တာကို သူနားလည်ပေမယ့် သူ့ရဲ့ လွပ်လပ်စွာစူးစမ်း စမ်းသပ်လိုစိတ်က မိဘတွေရဲ့ စည်းကမ်းနယ်နမိတ်ကို သွေးတိုးစမ်းသလိုဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒီအချိန်မျိုးမှာ စည်းကမ်းတွေအတင်းအကျပ်မလုပ်မိဖို့နဲ့ အခြားရွေးချယ်စရာ စိတ်ပြောင်းစရာနည်းတွေသုံးဖို့လိုပါတယ်။

အချို့ကလေးတွေဟာ စကားနည်းနည်းစပြောတတ်နေပါပြီိ တချို့ကလည်း မပြောတတ်ပေမယ့် မိဘပြောတာကျု ထိုက်သင့်သလောက် နားလည်းနေပြီး ကိုယ်ပြောချင်တာကို မိဘ နားမလည်တဲ့အခါ စိတ်ပျက် အားမလိုအားမရဖြစ်ပြီး ငိုယိုဂျီကျတတ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး မိဘက ဒီအရွယ်ကလေးကိုပြန်ပြီးတုံ့ပြန်ပြောဆိုတဲ့နည်းကလည်းအရေးကြီးပါတယ်။ သူလိုချင်တာမရလို့ ဂျီကျနေတဲ့အခါမှာ သူနဲ့ အရပ် level တူနေရာကိုထိုင်လိုက်ပြီး မျက်လုံးကိုတည့်တည့်ကြည့် ခပ်တိုတိုနဲ့ ပြတ်ပြတ်သားသား သူဘာပြောချင်တာနားမလည်ကြောင်း နားလည်ရင်လည်းဘာကြောင့်မပေးနိုင်တာလဲ ပြောပါ။

ဒီအရွယ်မှာ ကလေးနဲ့လိုက်ဖက်မယ့် ကစားနည်းတွေကို ကစားစေပါ။ ကလေးက ကိုယ်ကစားစေချင်တာမကစားဘူးဆိုရင်လည်း အတင်း မလုပ်ပါနဲ့မျှော်လင့်ချက်တွေ အများကြီးမထားပါနဲ့ ကလေးတွေဟာ သဘာဝအရဒီအရွယ်မှာသူတို့လိုအပ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုကိုပဲလုပ်တတ်ကြပါတယ်။

ဒီအရွယ်က distract and redirect နည်းကိုသုံးဖို့အကောင်းဆုံးပါ။ သူလိုချင်တဲ့အရာကို ဘာလို့မရနိုင်ကြောင်း အေးအေးဆေးပြောပြီး အချိန်နဲနဲပေးပါ။ သူက ငိုမယ်၊ ဆန္ဒပြမယ်၊ အော်တာတွေလုပ်ကောင်းလုပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါဆိုရင် အချိန်ထပ်မဆွဲပဲ ရှည်ရှည်ဝေးဝေးရှင်းပြမနေပဲနောက်တခုကို အာရုံပြောင်းပေးပါ။

၂ နှစ်အရွယ်ကလေး -၂ နှစ်အရွယ်ကလေးရှိတဲ့မိဘတွေဟာ emotional roller coaster စီးရသလိုပါပဲ။ ပျော်စရာကောင်းလိုက် စိတ်တို ဒေါသထွက်ရလိုက် တက်လိုက်ဆင်းလိုက် နိမ့်လိုက် မြင့်လိုက် ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒီအရွယ်ကလေး ဆော့ကစားမှုဟာ အရင်ကထက် ပိုပြီး ပြင်းထန်လာပါတယ်။ သွားချင်တဲ့နေရာကိုသွားနိုင်ပြီ အရာဝတတ္တူတွေရဲ့ အသုံးဝင်မှုကိုပိုပြီး စူးစမ်းချင်လာပြီ

Social boundaries လူမှုရေး အကန်းအသတ်တွေကိုလေ့လာနေဆဲကာလဖြစ်လို့ မလုပ်ရဘူးဆိုတဲ့ဟာ ကို ပိုပြီးလုပ်ချင်တယ်။ ဂျီကျရင်လိုတာရမလား စမ်းသပ်မယ်။ ဒါက သူ့အရွယ်အရလေ့လာနေတဲ့ စမ်းသပ်မှုတွေဖြစ်တဲ့အတွက် မိဘတွေအနေနဲ့ ပုံမှန် routine တခုကို စွဲစွဲမြဲမြဲလက်ကိုင်ထားဖို့လိုပါတယ်။ မိသားစုတခုနဲ့တခု value တန်ဖိုးထားတဲ့အရာကွာခြားနိုင်တာမို့ မိမိဘာသာဆုံးဖြတ်ပြီးဘယ်အရာကိုတော့ လိုက်လျောနိုင်မယ် ကန့်သတ်ရမယ်ဆိုတာဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။

၂ နှစ်အရွယ်ကလေးတွေဟာလည်း ၁ နှစ်တုန်းကလိုပဲ ပင်ပန်းရင် လိုတာမရရင် ဖြစ်တတ်တဲtantrumတွေရှိနေပြီး ပိုဆိုးတာက ငိုရင် အသံပိုကျယ်မယ် ပိုကြာမယ် သူတို့လက်ပါလာရင်တော့ တော်တော် နာကျင်စေနိုင်နေပါပြီ။ tantrum ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနည်းကတော့တူတူပဲမို့ဒီမှာဖတ်ပါ။

အမေး- အချို့ကလေးတွေက ကြီးလာတဲ့အခါ မိဘအကူအညီမပါပဲ သူ့ဘာသာအိပ်တတ်သွားပေမယ့် အ ချို့ ကလေးတွေလည်း ၃ နှစ်လောက်ထိ နေ့အိပ်ချိန် ညအိပ်ချိန်တွေမှာ နို့တိုက်ရတာ ချီသိပ်ရတာတွေရှိနေလို့ဘယ်လို train ရမလဲ

အဖြေ- ကလေးတွေ အိပ်တတ်အောင်အကောင်းဆုံး လေ့ကျင့်ပေးနိုင်တဲ့ အချိနိက ၄ လ ကနေ ၆ လအချိန်ပါ ဒီအချိန် မှာ ကလေးရောလူကြီးရောသက်သက်သာသာ လေ့ကျင့်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အကျင့်ဆိုတာကြာလေ ဖြောက်ရခက်လေပါ။ နားလည်နေတဲ့ toddler လေးတွေကို အကူအညီမပါပဲ အိပ်စေချင်ရင် train ဖို့ကြာနိုင်ပေမယ်ကောင်းတဲ့ အကျင့်လေးပြန် မွေးပေးလို့ရပါတယ်။ ကလေးကို ဘာတွေ အပြောင်းအလဲလုပ်တော့မယ်ဆိုတာရှင်းပြပါ။ ကိုယ် အဆင်ပြေမယ့် bedtime routine ပုံပြင်ပြောတာ စာအုပ်ဖတ်တာ ဘုရားရှိခိုးတာ စသဖြင့် နေ့တိုင်းလုပ်ပေးပါ။ အ ချိန်မှန်သိပ်ပေးပါ။ အိပ်ယာပေါ်မှာ မကစားပါစေနဲ့ ။အိပ်ယာကို အိပ်ဖို့ အတွက်ပဲသုံးပါ။ အိပ်ခနိးထဲမှာ TV မထားတာအကောင်းဆုံးပါ။ အိပ်ခါနီး TV ပြတာ ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း ကစားတာမျိုးရှောင်ပါ။ နေ့လည်ဘက်မှာ လှုပ်လှုပ်ရှားရှားကစားပါ။ နေရောင်ခံတဲါကလေးဟာ ညဘက်ပိုအိပ်ပျော်နိုင်လို့ အပြင်ဘက်မှာ ၁၅ မိနစ်လောက်ပေးကစားပါ။ အိပ်ခါနီး အချိုတွေချော့ကလက် တွေမကြွေးပါနဲ့။ သကြားဓာတ်နဲ့ ကာဖိန်းဓာတ်က ကလေးတွေကို မျက်လုံးကြောင်စေပါတယ်။ အိပ်ချိန်မှာ ဖက်အိပ်ဖော် အရုပ်တခုဝယ်ပေးပါ။ အဲ့ဒီအရုပ်ကိုဖက်လိုက်ရရင် အိပ်ရမယ်ဆိုတဲ့အသိနဲ့ အပန်းပြေ စိတ်လျော့သွားစေပါတယ်။ ဒီလိုအကျင့်တွေကို ၁ ပတ် ၂ ပတ် ဆက်တိုက်လုပ်ပြီး မရရင်graduated extinction method တို့ sleep sense တို့လိုနည်းတွေနဲ့ sleep train လုပ်နိုင်ပါတယ်။

sleep sense

အိပ်ရာဘေးတွင်ကုလားထိုင်ပေါ်မှာတိတ်ဆိတ်စွာထိုင်ပါ။ သင့်ကလေငိုနေပေမယ့်အေးဆေးစွာနေပါ။ မေမေရှိတယ်သူ အိပ်ချိန်ရောက်ပြီဆိုပြီးပြောပါ။ ထချီတာ နို.တိုက်တာမျိုးမလုပ်ပါနဲ.။အိပ်ပျော်သွားသည်အထိအခန်းထဲမှာနေပါ။ ကလေးက ငိုကောင်းငိုနေနိုင်ပါတယ်။ထို့နောက်သူသည်တဖြည်းဖြည်းနည်းနည်းအော်ဟစ်နေသည်မှာရက်အနည်းငယ်ကြာရင်ထိုင်ခုံကိုအိပ်ရာမှဝေးရာသို့တဖြည်းဖြည်းရွှေ့ပြီးတံခါးနှင့်နီးလာပြီး တံခါး၀မှာထိုင်ပါ။ နောက်ဆုံး ထိုင်ခုံကိုအပြင်ကိုထုတ်လိုက်ပါ။ အသံပေးနေပါ။ တဖြည်းဖြည်းနဲ.ကလေးက မိဘအကူအညီမပါပဲ အိပ်တတ်သွားပါလိမ့်မယ်။ အချို.ကလေးတွေကတော့ မိဘကို မြင်နေရရင် ပို အော် ပို ငို တတ်တယ်ဆိုရင် နောက်တနည်း graduated extinction (Ferber )နည်းကိုသုံးပါ။

Graduated extinction (Ferber)

Ferber နည်း က ညဘက်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်လုပ်ပြီး ရင် အိမ်ရာထဲမှာ ထားခဲ့ပါ။ ကလေးက ငိုပါလိမ့်မယ်။ ပထမရက်မှာ၃ မိနစ်အကြာတွင်သွားကြည့်ပါ။ မချီလိုက်ပဲ ကျောလေးကို အသာပွတ်ပြီး မေမေရှိတယ် အိပ်ရတော့မယ့်အချိန်ရောက်ပြီ အိပ်တော့နော် မနက်မှတွေ.မယ်ဆိုပြီး ပြောပြီး ကလေးအိပ်မပျော်ခင် ထွက်သွားပါ။ ကလေးက ဆက်ငိုနေပါလိမ့်မယ်။ ဒီတခါ ငါးမိနစ် စောင့်ပြီး ပြန်၀◌င်ပါ။ ခါတိုင်းလိုပြောပြီး ထားခဲ့ပါ။ နောက်တခါ၁၀ မိနစ်ခန့်ကြာစောင့်ပါ။ ဒီလိုနဲ.ပဲ ကလေးအိပ်ပျော်သွားပါလိမ့်မယ်။ ကလေးတယောက်နဲ.တယောက်မတူတဲ့အတွက်ဘယ်လောက်ကြာကြာဇွဲရှိရှိငိုနေမလဲဆိုတာ မတူနိုင်ပါဘူး။ ယေဘူယ ၁နာရီလောက်ငိုနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးတဲ့အချက်က ရှေ့ပိုင်းမှာငိုခိုင်းခဲ့ပြီး ကြာလာတော့ စိတ်မခိုင်ပဲ ချီလိုက်တာ နို.တိုက်လိုက်တာမျိုးမလုပ်မိဖို.လိုပါတယ်။ မဟုတ်ရင် ကြာကြာငိုရင် မေမေက ပြန်ချီတယ် နို.တိုက်တယ် ဆိုတဲ့ အသိကို ပေးနေပြီး ကလေးကို သူ.ဘာသာအိပ်တတ်အောင် လေ့ကျင့်ဖို. ခက်ခဲသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒုတိယနေ့နဲ. တတိယနေ. နောက်နေ.တွေမှာ လိုက်နာရမယ့် ဇယားကိုအောက်မှာပြထားပါတယ်။

အမေး- ၅ နှစ်အောက် ကလေးတွေ ဘယ်အချိန်မှာအိပ်ခိုင်းမလဲ ဘယ်လောက်အိပ်ဖို့လိုလဲ

Sleep train စလုပ်တဲ့ ၄ လအရွယ်ကနေ preschool အထိကလေးတွေကို ညဘက် အနောက်ကျဆုံး ၈ နာရီ အိပ်ရာ ဝင်စေပါ။ တစ်ညကို ဘယ်လောက်အိပ်ရမယ်ဆိုတာ အောက်က ဇယားမှာကြည့်ပါ။

အမေး- ကလေးက အရင်က ညလုံးပေါက် အိပ်နေပြီး အခုတလော ညဘက် နိုး နိုးနေတယ် ဘာကြောင့်လဲ

အဖြေ- sleep regression လို့ခေါ်ပါတယ် ကလေးတွေ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်တဲ့ ယာယီအချိန်အခါ လေးပါ။ တွားသွားတာ လမ်းလျောက်တာ potty train ဒိုင်ပါလွတ်ကျင့်တဲ့အခါ သွားပေါက်တဲ့အခါ နေမကောင်းတဲ့အခါ အစာမကြေတဲ့အခါ စသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်မှာအပြောင်းအလဲတွေဖြစ်တဲ့အခါ ညဘက် အိပ်မပျော်တာဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဖြစ်နေတဲ့ပြသနာကို ကျော်ဖြတ်ပြီးရင် သူ့အလိုလိုကောင်းသွားတတ်ပါတယ်။ နဲနဲကြီးသွားတဲ့ ကလေးဆိုရင်လည်း အိမ်မက်ဆိုးမက်တာမျိုးကြောင့် လန့်နိုးတာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။အရင် routine အတိုင်းလုပ်ပြီး နွေးနွေးထွေးထွေးဆက်ဆံပါ။ မလိုအပ်တဲ့အကျင့် နို့ပြန်တိုက်တာ ချီသိပ်တာ စတာတွေကို မလုပ်မိအောင် ရှောင်ပါ။

မိဘတိုင်းက သားသမီးလေးများကို ထူးချွန်ထက်မြတ်အောင်မြင်ရင့်ကျက်တဲ့သူများအဖြစ်ကြီးပြင်းစေကြမှာအမှန်ပါပဲ။ ဒီလိုဖြစ်ဖို့နည်းလမ်းများ ရှာဖွေရာမှာလည်းမိမိကိုယ်ကို အားမလိုအားမရဖြစ်တတ်ကြပါတယ်။

အချို့ကလည်း ကလေးတွေကိုအကြင်နာပိုရင်ကလေးတွေရောင့်တက်ပျက်စီးနိုင်တယ်လို့ထင်ကြတယ်။

အာဏာရှင်ဆန်တဲ့မိဘအုပ်ထိန်းမှု ( Authoritarian parenting)

အာဏာရှင်ဆန်တဲ့မိဘတွေကကလေးအပေါ်တင်းကျပ်တဲ့စည်းကမ်းစည်းမျဉ်းတွေချမှတ်ကြမယ်။ ညွှန်ကြားချက်တွေကိုလိုက်တာဖို့တွန်းအားပေးမယ်။ မလိုက်နာရင် အပြစ်ပေးဒဏ်ပေးတာတွေရှိမယ်။ ဒီမိဘမျိုးက ကလေးကို ပြန်ပြောခွင့် စောဒကတက်ခွင့်မပေးဘူး။ ဒီလိုအာဏာရှင်ဆန်တဲ့မိဘအောက်မှာကြီးပြင်းလာတဲ့ကလေးတွေဟာတခြားသူတွေနဲ့မိမိနှိုင်းယှဉ်ခံရမှာကိုစိုးခြင်း၊ မိမိကိုယ်ပိုင်အစွမ်းမစဖြင့် မလုပ်ရဲခြင်း၊လူမှုဆက်ဆံရေးနိမ့်ကျခြင်းနဲ့ရန်လိုခြင်းများဖြစ်စေတာတွေ့ရပါတယ်။

ကျိုးကြောင်းပြဆုံမသောမိဘအုပ်ထိန်းမှု ( Authoritative parenting)

ဒီမိဘတွေကတော့အမှီအခိုကင်းကင်း ကိုယ့်အစွမ်းအစနဲ့လုပ်ဆောင်တာမျိုးကိုအားပေးပါတယ်။ဒါပေမယ့်ကလေးရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်ပေါ်မှာသင့်တင့်တဲ့ကန့်သန့်ထိန်းချုပ်မှုတွေပေးတုန်းပဲ။ကလေးအပေါ်နွေးထွေးတဲ့ကြင်နာယုယမှုတွေနဲ့ပြုစုပျိုးထောင်မှုတွေလုပ်ပါတယ်။ ဒီလိုမိဘအောက်မှာကြီးပြင်းလာတဲ့ကလေးတွေဟာ လူမှုဆက်ဆံရေးမြင့်မားသူ၊ မိမိအစွမ်းအစနဲ့မိမိရပ်တည်နိုင်သူ၊လူမှုရေးတာဝန်သိတတ်သူတို့ဖြစ်ကြပါလိမ့်မယ်။

ဘာသိဘာသာနေသောမိဘအုပ်ထိန်းမှု ( permissive parenting)

ဒီမိဘတွေက ကဘေးရဲ့ဘဝမှာဘာမှသိပ်မပြောသိပ်မဆိုပဲ သိပ်လည်းဂရုမစိုက်တတ်ကြပါဘူ။ အခြားတဖက်မှာလဲ ကလေးကိစ္စများမှာနေရာတကာပါလွန်းပြီးကလေးတောင်းဆိုသမျှကိုလိုက်လျောခွင့်ပြုတတ်ကြပါတယ်။ဒီလိုမိဘတွေရဲ့ကလေးဟာမိမိကိုယ်ပိုင်အပြုအမူကိုဘယ်လိုထိန်းချုပ်ရမှနိးမသိတော့ပဲမိမိလိုချင်တာရဖို့ကိုပဲမျှော်လင့်နေတတ်ပါတယ်။ လိုတာမရတဲ့အခါစိတ်ကောက်ဒေါသူပုံထတာကလွဲပြီးဘာမှမဖြေရှင်းတတ်ဖြစ်ကြပါတယ်။ အလိုလိုက်ခံရလွန်းတဲ့အတွက် မိမိကိစ္စထက်သူတပါးရဲ့ကိစ္စအပေါ်အလေးထားရကောင်းမှန်းသိမှာမဟုတ်ပါဘူး။

ကလေးကြည့်တဲ့အချိန်ကို မှတ်ထားပါ အသက် ၂ နှစ်အောက် ကလေးတွေက တနေ့ကို မိနစ် ၂၀ ထက် များလို့မကောင်းပါဘူး။

ကလေးကို ဖုန်း သို tablet ပေးပြီး သူ့ဘာသူ ကြည့်ခိုင်းတာထက် တူတူကြည့်ပြီး ဒါက ဘဲလေး ၅ ကောင် ခွေးလေးက ဝုတ်ဝုတ်လို့အော်တာ စသဖြင့် စကား စမြည်ပြောပြီးကြည့်ပါ။ သီချင်းဆိုလည်း တူတူလိုက်ဆို လိုက် ကပါ။

ကလေးကိုယ်တိုင် ပါဝင်လှုပ်ရှားရတဲ့ အစီအစဉ်မျိုးပြပါ ဥပမာ ကာတွန်းကားပြတာထက် Sesame Street လို လူမှုဆက်ဆံရေးနဲ့၊စာသင် ပေးတဲ့ အစီအစဉ်မျိုးကို ရွေးပါ။

ကလေးကို အာရုံပြောင်းစေချင်လို ငိုတာရပ်စေချင်လို့ ဖုန်းပြတာ TV ပြတာမလုပ်ပါနဲ့။ ကလေးတွေက အခြားနည်းတွေနဲ့ လည်း စိတ်ပြောင်းရလွယ်ပါတယ်။ အငိုတိတ်စေချင်လို့ TV ပြရင် အခု ငိုတဲ့ပြသနာသေးသေးက နောက် TV မကြည့်ရလို့ ငိုတဲ့ ပြသနာကြီးကြီးကိုဖြစ်စေပါလိမ့်မယ်။

ကလေးကို လိမ္မာလို့ဆုချတဲ့အနေနဲ့ TV မပြပါနဲ့။ အဲ့ဒီအစား ကစားကွင်းသွားတာ စာအုပ်ဝယ်ပေးတာမျိုးလုပ်ပါ။

ကြေငြာမပါတဲ့ အစီအစဉ်မျိုးကိုပြပါ။ YouTube kids တို့ အင်တာနက်က ကလေးအစီအစဉ်တော်တော်များများ ကြားထဲမှာ ကြေငြာပါပါတယ်။ ဖြစ်နိုင်ရင် ဒေါင်းလုပ်ပြီးပြတာ DVD ပြတာမျိုးဆို ပိုအဆင်ပြေပါမယ်။

ကိုယ်တိုင်ကလည်း လူကြီးအစီအစဉ်တွေ သတင်းက အစ ကလေးရှိနေတဲ့အချိန်မှာ နောက်ခံအဖြစ် ဖွင့်မထားပါနဲ့။

Screen time ကြည့်ခြင်းရဲ့ဆိုးကျိုးများ

TV နဲ့ phone တွေက တောက်ပတဲ့ အရောင်တွေက ကလေးရဲ့ အာရုံကို အလွန်အကျွံလှုံ့ဆော်စေပါတယ်။ သင်ယူနိုင်မှု တီထွင်ကြံဆတတ်မှု၊ ထိုးထွင်းညဏ်၊ လူမှုရေး၊ စိတ်ကူးစိတ်သန်းတွေကိုတော့ အားပေးလှုံဆောင်ခြင်းမရှိပါဘူး။

၂ နှစ်အောက် ကလေးလေးတွေကို screen time ပေးတာများတဲ့အခါ

• ကိုယ် လက်လှုပ်ရှားအားကစားမှုကို နည်းစေတယ်။
• ဘာသာစကားကျွမ်းကျင်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ထိတွေ့မှုနည်းစေတယ်။
• အသက်ကြီးတဲ့အခါ ထိုင်ခုံပေါ်မှာပဲ TV ထိုင်ကြည့်ချင်တဲ့ အဝလွန်တဲ့အပျင်း လေးတွေဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
• ရန်လိုတဲ့ အမူအရာ စိတ်ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း ဖြစ်တဲ့အမူအရာတွေလဲ တွေ့ရတတ်တယ်။
• လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေအရ TV ၁ နာရီကြည့်ခြင်းဟာ Attention disorder အာရုံမစူးစိုက်နိုင်မှုရောဂါ ဖြစ်ဖို့ ၁၀ရာခိုင်နှုန်း နဲ့ညီမျှပါတယ်တဲ့ ၂ နာရီဆို ၂၀ရာခိုင်နှုန်းစ သဖြင့်ပေါ့
• Screen time များတဲ့ကလေးတွေဟာ ပိုပြီးကြောက်စိတ်လွန်ကဲ တတ်ပါတယ်တဲ့။
• တီထွင်ဖန်တီးနိုင်မှုမှာ အခြားကလေးတွေထက် နောက်ကျပါမယ်။
• လူမှုဆက်ဆံရေးမှာလည်း နှောင့်နေးနိုင်ပါတယ်။

What to expect year 2( screen time Pg-354-359)

ကလေးတွေအစားဂျီးမများအောင် ငယ်စဉ်က ဘယ်လိုလေ့ကျင့်ရမလဲရေးထားတဲ့ blog post တွေဒီမှာဖတ်နိုင်ပါတယ်။

အခု ဒီဆောင်းပါးမှာ ၂ နှစ် ၃ နှစ်အရွယ် အစာဂျီးများတဲ့ ကလေးတွေအတွက် အကြံပေးချက် tips လေးတွေကိုရေးထားပါတယ်။

• ကလေးတွေက တနေ့နဲ့တနေ့ အစာစားချင်စိတ်ဖြစ်တဲ့ စိတ်အခြေအနေအမြဲပြောင်းလဲနေတတ်ပါတယ်။ ကလေး မစားချင်တဲ့အခါ အတင်းကြွေးတာ ကစားရင်းကြွေးတာ TV ပြရင်းကြွေးတာမျိုးမလုပ်ပဲ စားပွဲခုံမှာ မိဘတွေနဲ့အတူ ထိုင်စားစေပါ။
• ကလေးအတွက်ကျန်းမာသောအစားအစာရွေးစရာများကိုတင်ပေးထားပါ။ဒါပေမဲ့သူဘာစားမယ်ဘယ်လောက်စားမယ်ဆိုတာသူ.ဘာသူဆုံးဖြတ်ပါစေ။
• ၁ နာရီ ၂ နာရီခြားတခါ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ သရေစာ တခုခုကြွေးပေးပါ။
• အစားအစာစားဖို့အတွက်အချိန် ၂၀ မိနစ်ခန့်သတ်မှတ်ထားပါ။ အစာစားရတာကြာလွန်းတဲ့အခါပျော်စရာမဟုတ်ပါဘူး။ အကယ်၍ သတ်မှတ်တဲ့အချိန်မှာအစာမစားရင်နောက်မှပြန်ကြွေးပါ။
• တခါတရံ အာဏာဖီဆန်ချင်တဲ့အချိန်၊အမေတွေရဲ.တုံ,ပြန်မှုကို စမ်းသပ်ချင်တဲ့အချိန်မျိုးမှာ အစာစားဖို. ငြင်းဆိုတတ်ကြပါတယ်။ စိတ်အေးအေးထားပြီး ပုံမှန်အတိုင်းပဲ ကြွေးမြဲကြွေးပါ။ မစားချင်လို.လွှတ်ပစ်နေရင် အော်ဟစ်နေရင် ထမင်းပွဲသိမ်းလိုက်ပါ။ နာရီ၀က် ၁နာရီလောက် ကြာမှပြန် ကြွေး ကြည့်ပါ။ နောက်ဆုံးသူဗိုက်ဆာတော့ စားပါလိမ့်မယ်။
• အစားအစာကိုဆွဲဆောင်မှုရှိအောင်လုပ်ပါ။ အရောင်အမျိုးမျိုး၊ ပုံစံများနှင့်အရွယ်အစားအမျိုးမျိုး ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တာလေးတွေကြွေးပါ- ဥပမာစတော်ဘယ်ရီ လိမ္ဗော်သီး သခွါးမွေးသီး သရက်သီး ဖရဲသီး ကို ပုံစံမျိုးစုံ ခွဲစိတ်ကြွေးပါ
• အချိုဓာတ်၊အငံဓာတ် မလွန်ကဲတာကိုကြွေးပါ ဖျော်ရည်တိုက်တော့မယ်ဆိုရင် ရေများများရောတိုက်ပါ။
• နည်းနည်းချင်း ကုန်နိုင်သလောက်ထည့်ပေးပါ အစာတွေအများကြီးတခါတည်းပေးထားရင် ကလေးကို စိတ် ရှုပ်ထွေးစေပါတယ်။
• ကိုယ်စားနေတဲ့အစာကို မြည်းခိုင်းကြည့်ပါ။ ကလေးတွေက လူကြီးဘာစားနေလဲ သိပ်စပ်စုတတ်ပါတယ်။ ကလေးစာမဟုတ်လို့မကြိုက်လောက်ဘူး မသတ်မှတ်လိုက်ပါနဲ့။ မိသားစုစားနေသည့်အစားအစာအတိုင်းကလေးကိုကျွေးပါ။
• တို့စားလို့ရတဲ့ ခရမ်းချဉ်သီးအချိုဆော့ ketchup တို့ mayonnaise မရောနိစ် လိုမျိုး အနှစ်ကို အသားလုံးတို့ အာလူးချောင်းတို့နဲ့ တို့စားဖို့ပေးပါ။ ကလေးတွေက လူကြီးလို တို့စားရတာကိုသဘောကျတတ်ပါတယ်။
• ဟင်းချက်နေတဲ့အချိန် ကလေးတွေ ပါဝင်ခွင့်ပေးပါ။ ဘဲဥအခွံခွါတာ အာလူး ရေဆေးတာ မုန့်နှစ်မွှေတာ စတာတွေကို သူ့လက်ကလေးနဲ့ကိုင်လုပ်ခွင့်ပေးပါ။ မီးဖိုချောင်ထဲမှာပါဝင်ကူညီတဲ့ကလေးက အစာ ပိုစားတာ အစာဂျီးမများတာကိုလည်းတွေ့ရှိထားပါတယ်။
• တခါတလေ အစာစားတဲ့အချိန် ဂျီကျတာက ကြွေးတဲ့ အစာကို မကြိုက်လို့ မဟုတ်ပဲ ထိုင်ခုံကို မကြိုက်လို့ မေမေတို့လို စားပွဲမှာတူတူထိုင်စားချင်လို့ ၊ အန်သွားပေါက်နေတာတို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ သတိရပါ။ အပြောင်းအလဲလုပ်ပြီး booster seat နဲ့လူကြီးစားပွဲမှာကြွေးတာ၊ သွားနာနေလားသိအောင် အရည်ပါတဲ့ဟင်း တို့ smoothie ဖျော်ရည်လုပ်တိုက်ကြည့်တာမျိုးလုပ်ပါ။
• ကလေးက စကားနဲနဲပြောတတ် သိတတ်နေပြီဆို သူဘာစားချင်လည်း မေးပါ။ ကြက်ဥပြုတ်လာ ကြက်ဥကြော်လား ဒိန်ချဉ်လား smoothie ဖျော်ရည်လား စသဖြင့် ရွေးချယ်စရာပေးပါ။ ကြွေးတာစားရတာမျိုး မဟုတ်ပဲ သူတို့ ကိုယ်ပိုင် ရွေးချယ်နိုင်တဲ့ ခံစားချက်မျိုးကို ကလေးတွေကြိုက်ကြပါတယ်။
• အစာမစားခင် ဖျော်ရည်၊ ရေ စတာတွေကို မတိုက်ပါနဲ. စားပြီးခါနီးမှ ရေပေးတာမျိုးလုပ်ကြည့်ပါ။
• အသီးအရွက်မစားချင်လို. ဂျီးများတတ်တဲ့ကလေးဆိုရင် ထမင်းကျော် ခေါက်ဆွဲကျော်ထဲမှာ၊အသားလုံးထဲမှာ အသီးအရွက်နုတ်နုတ်စင်းပြီး ဖွက် ထည့်ပေးနိုင်ပါတယ်။
• တခါတလေ စားနေကျ အစာကို မကြိုက်တော့ပဲ ငြင်းဆန်နေတာမျိုးလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ကလေးမကြိုက်တော့ဘူးဆိုပြီး လုံးဝ မကြွေးပဲမနေပါနဲ့။ ဥပမာ ကျမသမီး အရင်က ကြက်ဥပြုတ်နဲ့ ငှက်ပျောသီးကိုနေ့တိုင်းစားနေရာက လုံးဝ မစားချင်တော့တဲ့အချိန်မျိုးရှိပါတယ်။ ခဏလောက် နားပြီး ပုံစံ အမြင်တမျိုးနဲ့ ပြန်ကြွေးပါ။ ကြက်ဥကို ပုံစံတမျိုးခွဲပေးတာ၊ အရွက်တမျိုးမျိုးနဲ့ရောပြီး mini muffin လုပ်ကြွေးတာ၊ငှက်ပျောသီးကို ကြက်ဥနဲ့ရောပြီးpancake လုပ်ကြွေးတာ ငှက်ပျောပေါင်းလုပ်ကြွေးတာမျိုးပေါ့။
• ကလေးအစာ စားအောင် မိဘတွေက မျိုးစုံ ပြောင်ပြ ကပြပြီး ဖြေဖျော်ရေးလုပ်တာကလည်း ငယ်တုန်းပဲကောင်းပါတယ်။ အစားစားချင်တဲ့ ဆန္ဒ ကြောင့်မဟုတ်ပဲ ပြင်ပလုံ့ဆော်မှု တခုခုကြောင့် အစာ နည်းနည်းပို၀င်သွားတာက နောက်ပိုင်း နောက်ဆက်တွဲ ပြသနာတွေကို ဖြစ်စေပါတယ်။

ကိုယ့်ကလေး က ကိုယ့်ကို မျော့တွယ်သလိုတွယ်ကပ်နေတာဟာ မေမေတော်တော်များများ အတွက် ကြည်နူးစရာကောင်းသလို အလုပ်များတဲ့မေမေတွေအတွက်စိတ်ပင်ပန်းစရာလည်းကောင်းတတ်ပါတယ်။ ၂ နှစ်အရွယ်ကလေးလေးတွေဟာ လွပ်လပ်စွာစူးစပ်လေ့လာချင်တာက တဖက် အမေတွေကို တွယ်တာနေသေးတာက တဖက်နဲ့ ဖြစ်နေတတ်တာမို့ မိဘတွေအနေနဲ့လည်း ကလေးအလိုလိုက်ပြီး သူတောင်းဆိုသမျှလိုက်လျော ရမလား စိတ်ခိုင်ခိုင်ထားပြီး လုပ်စရာအလုပ်ဆက်လုပ်ရမလားဆိုတာ မဝေခွဲနိုင်အောင်ပါပဲ။

ကလေးရဲ့ စိတ်မလုံခြုံမှုကို ဖျောက်ဖို့ အောက် က tips လေးတွေကို ဖတ်ကြည့်ပါ။

ကလေးနဲ့တူတူပုန်းတိုင်းကစားပါ- ငယ်ငယ်တုန်းက ကစားခဲ့တဲ့ တူတူရေးဝါး သဘောတရားလိုပါပဲ မေမေကို့မျက်စိရှေ့မှာမတွေ့တာနဲ့ မေမေ ပျောက်သွားတာမဟုတ်ဘူး မေမေပြန်လာမယ်။ ကလေးက လက်မခံန်ိုင်ပဲဂျီကျ ငိုယိုနေမယ်ဆိုရင်တော့ ငယ်ငယ်တုန်းကလို တူတူရေဝါးပြန်ကစားပြီးမျက်နှာပဲအုပ်ပါ။

ကလေးနဲ့တူတူကစားပေးပါ- မေမေက အလုပ်များလေလေ ကလေးက ပိုတွယ်လေလေဖြစ်တတ်လို့ ကလေးနဲ့တူတူ ထိုင်ပြီး ကလေးကို အာရုံစိုက် ဖုန်းတွေ TV တွေပိတ်ပြီးတူတူကစားဖို့အချိန်လေးပေးပါ။

ကလေးသူ့ဘာသာသူကစားဖို့အခွင့်အရေးပေးပါ- အတူတူကစားပြီးရင်လည်း သူ့ဘာသူသူကစားပါစေ။ ကလေးသူ့ဘာသူကစားနေတဲ့အချိန်မှာ အနောက်ကလိုက်ပြီးမျက်စိထောင့်ထောက်ကြည့်နေတာ၊ လိုက်ကူညီပေးနေတာတွေက ကလေးကို mixed signal ပေးနေသလိုပါပဲ။ ကလေးကို စိတ်လုံခြုံစေချင်ရင် မျော့တွယ်သလိုမတွယ်စေချင်ရင် လွတ်လပ်စွာ စူးစမ်းဖို့လည်းအခွင့်အရေးပေးပါ။ အိမ်ကို စိတ်ချရအောင် baby proof လုပ်ထားပါ။

ကလေးဆီက မထွက်သွားမှီ သူ့ကို အလုပ်ရှုပ်နေအောင် ကစားစရာ စူးစမ်းစရာတခုပေးထားပါ။ သူအာရုံရနေတော့မှ ထွက်သွားပါ။

အမေလုပ်စရာရှိတာလုပ်ရင်းကလေးကို စကားပြောပေးပါ။ ခေါင်းလေးပုတ်တာ သူကစားနေတဲ့အရာအရမ်းခက်ခဲနေတာ ကူဖြေရှင်းပေးတာ မျိုးလုပ်ပေးပါ။ ဥပမာ သူလိုချင်တဲ့ခွက်ကလေးကိုမမှီလိုယူခိုင်းနေတာ မျိုး၊puzzle က ဆက် ကစားလို့မရအောင်ခက်ခဲနေတာမျိုး

သနားစရာလေးရယ်မေမေကိုပဲစွဲလန်းနေတယ်ဆိုပြီး over-react သနားပိုပြီး လုပ်လက်စအလုပ်ကိုမလုပ်တော့တာမျိုးနဲ့ ကိုယ့်ဘာသာခဏလောက်သွားဆော့လို့မရဘူးလား မေမေစိတ်တိုလာပြီ ဆိုပြီးunder-react လုပ်တာတွေကိုရှောင်ကျဉ်ပြီး သူငိုတော့မယ်ဆိုရင် “မေမေရှိတယ် မေမေပြန်လာခဲ့မယ် ဒီမှာခဏဆော့ မေမေအလုပ်များနေတယ် “ ဆိုပြီး လုပ်လက်စ အလုပ်ကိုဆက်လုပ်ပါ။ အားလုံးပြီးသွားရင် မေမေပြန်လာပြီဆိုပြီးပြန်နူတ်ဆက်ပါ။ ကလေးက တော့ဆက်ပြီးငိုကောင်းငိုနေနိုင်ပါတယ်။

အမေက ထားခဲ့မယ့်အစား ကလေးကအရင်ထွက်သွားတဲ့အထိစောင့်ပါ။ အမေက ထားခဲ့တာကို လှမ်းမြင်နေရလို့ ကလေးခံစားရတာထက် ကလေးက သူ့အာရုံနဲ့သူ တခုခုသွားလုပ်နေချိန်မှာ အမေလဲ ကိုယ်လုပ်စရာရှိတာကိုသွားလုပ်လိုက်ပါ။

လူတိုင်းကိုယ့်ကို အလိုရှိတာစွဲလမ်းတာကို ကြိုက်တတ်ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီတော့ အမေတွေရဲ့ အတ္တနဲ့ ကလေးကို ကိုယ့်ကိုပဲ ကပ်စေချင်လို့ မလိုအပ်တဲ့အချိန်မှာတောင်သူနဲ့တချိန်လုံးရှိနေပေးတာ လိုသမျှဖြည့်စည်းပေးပြီးအလိုလိုက်တာတွေကလည်း ကလေးကိုပိုပြီး ကိုယ့်ကို မှီခိုစေပါတယ်။

နောက်ဆုံးအချက်က စိတ်အေးအေးထားပါ ကလေးက ဒီပြောင်းလဲမှုအဆင့်လေးကိုဖြတ်သန်းနေတဲ့အချိန်ပါ။ ကလေးက များသောအားဖြင့်ပျော်ရွှင်နေမယ်၊ မိဘရဲ့နွေးထွေးမှုနဲ့ အာရုံစိုက်မှုကိုလုံလောက်စွာရနေမယ်ဆိုရင် ကလေးလည်း တခုခုချို့ယွင်းနေတာမဟုတ်သလို မေမေလည်း ကလေးထိန်းညံ့ဖျင်းနေတာမဟုတ်ပါဘူး

Modern Burmese Mom

ကျမတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ covid 19 စဖြစ်တော့ အခြားနိုင်ငံတွေလိုပဲအကြောက်လွန်ပြီး panic ဖြစ်တဲ့သူက တဖွဲ့ ဘယ်သူသေသေငတေ မာရင်ပြီး အကြောက်တရားမရှိခေါင်းမာနေတဲ့အဖွဲ့က တဖွဲ့ကွဲနေကြမှာပါပဲ။

အကြောက်လွန်တာ ကာကွယ်ရေးမှာအရေးပါပေမယ့် stress များပြီးမအိပ်နိုင် သားသမီးတွေကိုကူးဆက်မှာစိုးလို့မချီနိုင်မနမ်းနိုင်ဖြစ်နေတယ်ဆိုတဲ့မိဘတွေအတွက် covid 19 ကို အကောင်းမြင်ရှုထောင့်ကဘယ်လိုရင်ဆိုင်မလဲဆိုတဲ့အချက်လေးတွေရေးပေးထားပါတယ်။

Covid 19 က သူ့ရဲ့အမျိုးအနွယ်ဝင် SARS တို့ MARS တို့ထက် လူသေနူန်း အများကြီးနည်းတယ်။ SARS MARS ကလူသေနူန်း ၃၀ ရာခိုင်နူန်းရှိပြီး Covid19ကတော့ ၂ ရာခိုင်နူန်းသာရှိတယ်။

လက်ရှိ data တွေမှာရောဂါဖြစ်တဲ့သူတွေက အသက်ကြီးပြီး ခုခံအားနည်းတဲ့ရောဂါသည်တွေများတယ်ဆိုတာသိထားကြတဲ့အတွက် သူတို့ကိုအ ရေးပေးပြီး ကူးဆက်မှု မရှိအောင် ကာကွယ် ထားလို့ရတယ်။ ကျန်းမာနေတဲ့သူတွေကလည်း ခုခံအားကောင်းအောင်နေထိုင်စားသောက်ကြဖို.အခွင့်အရေးဖြစ်တယ်။

မြန်မာနိုင်ငံက ဖြစ်တာ နောက်ကျတဲ့အတွက် သူများနိုင်ငံက အမှားတွေကို နမူနာယူနိုင်မယ် ။မလွဲရှောင်နိုင်လို့ရောဂါဖြစ်နူန်းတွေ များလာတဲ့အချိန်ဟာ သူများနိုင်ငံမှာလေ့လာထားတဲ့ လူနာတွေကို ဘယ်လို manage လုပ်မလဲ ဘာဆေးပေးမလဲဆိုတာနဲ့ ရောဂါပျောက်သွားတဲ့သူတွေဆီက ထုတ်ထားတဲ့ immunoglobulin တွေ vaccine တွေပေါ်တာကို outbreak မဖြစ်ခင် မှီကောင်းမှီမယ်။

အောက်က graph ပုံမှာကြည့်လိုက်ရင် China, Korea နဲ့ Singapore လိုနေရာမျိုးမှာ ရောဂါဖြစ်နူန်းက လအနည်းငယ်မှာPlateau တန့်သွားပြီ ဒါဟာ ဘာကိုပြသလဲဆိုရင် လူတွေ လိုအပ်တဲ့ precaution တွေယူရင် တချိန်ချိန်မှာရောဂါအသစ်ဖြစ်နူန်း တွေ တန့်သွားမယ်။ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ဆက်ဖြစ်နေတာမျိုးမဟုတ်ဘူး။

သားသမီးတွေအတွက် အစိုးရိမ်ကြီးနေတဲ့မိဘတွေအတွက်လက်ရှိ data က အသက်၁၀ နှစ်အောက် ကလေး မှာရောဂါဖြစ်နူန်းက အလွန် နည်းပြီး ရောဂါကြောင့်သေတဲ့ကလေး ခုထိ report မတွေ့သေးဘူး။ Korea မှာဖြစ်တဲ့ age and gender distribution graph ကိုကြည့်ပါ။ ရောဂါအခံရှိတဲ့ကလေးတွေမှာဖြစ်တဲ့ပုံတွေတက်လာတာကြည့်ပြီး အရမ်းမစိုးရိမ်ပါနဲ့ covid19 မှ မဟုတ်ဘူး RSV တို့ bacteria pneumonia တို့ကလည်း အဆုတ် မဖွံ့ဖြိုးသေးတဲ့ premie ကလေးတွေ cystic fibrosis ရှိတဲ့ကလေး ေတွမှာ oxygen ပိုလိုပြီး အသက်မရူနိုင် ဖြစ်တာပါပဲ။ ပုံမှန်ကျန်းမာနေတဲ့က လေးအတွက်က ေတာ့ မိဘ ေတွ အပြင်သွားလို့ လိုအပ်တဲ့ precautions ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်တွေလုပ်ရင် ကလေးကိုကူးမှာမစိုးရိမ်ပါနဲ့။

ကြိုတင်ခန့်မှန်း ပြင်ဆင်လို့မရတဲ့ World war ကမ္ဘာ့စစ်တွေကိုတောင် ကျမတို့ အဘိုးအဘွားတွေ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသေးရင် ကြိုတင်ပြင်ဆင် ကာကွယ်လို့ရတဲ့ covid19 အတွက် ကျမတို့ စိတ်ပျက်အားလျော့ မနေပါနဲ့။

ခုလို quarantine တို့ lockdown တို့ဖြစ်တဲ့အချိန်ဟာ မိသားစု ကို အချိန်ပေးပြီး reconnect လုပ်ဖို့ အကောင်းဆုံးအချိန်ပါပဲ။ တယောက်ထဲသမားတွေဆိုရင်လည်း ကိုယ့် စိတ်ကို ပြန်ဆန်းစစ်ဖို့ ဝါသနာတခုရှာဖွေဖို့ကောင်းတဲ့အချိန်ပါ။ အဆက်ပြတ်နေတာကြာနေတဲ့ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ဖုန်းပြော messenger ကစာရေးပြီး ပြန်လည်ဆက်သွယ်မယ်။ ကျန်တဲ့အချိန်မှာ ကျမတို့ဟာ လူမှုရေးစီးပွါးရေးတွေနဲ့ မိသားစုနဲ့ ကိုယ့်အတွက်ကို အချိန်ပေးဖို့မေ့လျော့နေတတ်ကြလို့ပါ။

Covid 19 ကြောင့် အလုပ်မရှိတော့လို့စိတ်ညစ်နေတဲ့သူတွေအတွက်ငွေဆိုတာ အသက်ရှင်နေသရွှေ့ ပြန်ရှာလို့ရပါတယ် မိသားစုနဲ့လူ့အသက်ထက် အရေးကြီးတာ မရှိတဲ့အတွက် အသက်ရူနေနိုင်သရွှေ့ ကံကောင်းတယ်လို့တွေးပါ။

ဒီ outbreak လိုအချိန်မျိုးမှာအလုပ်ဆက်ဆင်းနေရတဲ့ဆေးရုံလုပ်သားတွေ စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွေ transportation သမားတွေကလည်း ငါကျမှ Risk ယူပြီးဘာလို့ဆက်လုပ်နေရသလဲလို့တွေးမယ့်အစား လူတွေအတွက် ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ ငါဟာ essential အရေးပါသူဖြစ်တယ်ဆိုပြီးဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာနဲ့ကိုယ့်အိမ်သားနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကလူတွေကို ကူးစက်မှုနည်းစေဖို့ မိမိကိုယ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး တာဝန်ယူကာကွယ်သင့်ပါတယ်။

အခုလို covid19 outbreak ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မျိုးမှာ စိတ်ဖိစီးတာ၊ ဝမ်းနည်းတာ၊ ဒေါသထွက်တာ၊ ကြောက်တာတွေက ပုံမှန်ပါပဲ။

ကိုယ့်ထိန်းချုပ်မှု အောက်မှာမဟုတ်တဲ့အရာတွေ ကို စိတ်ပူသောကရောက်ပြီး လူတွေကို အပြစ်တင် negative vibes တွေနဲ့ သတင်းအမှားအမှန်မှန်းမသိ covid 19 လူနာတွေခံစားနေရတဲ့ပုံတွေကိုmedia မှာ share မယ့်အစား ပြောင်းလဲလို့မရတာကို လက်ခံပြီး စိတ်အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေမယ့် media တွေကိုရှောင်မယ်၊ အိပ်ရေးဝဝအိပ်မယ်၊ တရားထိုင်မယ်၊ exercise လုပ်မယ်၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ အစားအစာ အထူးသဖြင့်vitamin B1, vitamin C, vitamin E, selenium, zinc ပါတဲ့အစာတွေပိုစားမယ်၊ အိမ်သန့်ရှင်းရေးနဲ့ ဝါသနာပါရာ တခုခုလုပ်ပြီး အချိန်ကိုအသုံးချနေမယ်ဆိုရင် အရူံးထဲကအမြတ်ပါပဲ။

ဒီ outbreak ကပ်ဆိုးကြီးကကျော်လွန်တဲ့အခါမှာ ကျမတို့ဘယ်လိုလူတွေဖြစ်ပြီးကျန်ခဲ့ချင်သလဲစဉ်းစားပါ။ ဒါဟာ အားလုံးအတွက် reset ပါ။ ဒါကိုကျော်လွန်သွားတဲ့အခါကျမတို့နဲ့အတူ ကျန်ခဲ့နေမှာက အရင်က သိပ်အလေးမထားခဲ့တဲ့ မိသားစု သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ပြန်လည်သင့်မြတ်မှုလား အတတ်ပညာအသစ်တခု တတ်မြောက်မှုလား၊ မြန်မာတွေ ဂုဏ်ယူရတဲ့ လူလူချင်းရိုင်းပင်းမှု၊ မေတ္တာတရားထားမှု၊ ပရဟိတတရားတွေ လား ဒါမှမဟုတ် အပြစ်တင်မှု တကိုယ်ကောင်းဆန်မှု ကိုယ့်ကြောင့်သူတပါးထိခိုက်နာကျင်သွားစေမှုတွေလား…

ပုံမှန်ကလေးတိုင်းဟာအနည်းနဲ့အများကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်းဆော့ကစားတတ်ကြပါတယ်။ ဂျီကျတာ စိတ်ဆိုးစိတ်ကောက်တာတွေဟာလည်းကလေးတိုင်းဖြစ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့်အချို. ကလေးအမူအကျင့်လေးတွေက ကိုယ့်ကလေးတယောက်ထဲမကဘူး သူများကလေးကိုပါအန္တရာယ်ဖြစ်စေမယ်၊ နောက်ပိုင်းအကျင့်ပါသွားရင်လည်း လူပြောစရာဖြစ်လာမယ့် အမူအကျင့်လေးတွေကို ဘယ်လိုဖျောက်ရမလဲဆိုတာဒီ စာစုလေးထဲမှာ စုစည်းပေးထားပါတယ်။ Reference ကတော့ what to expect year 2 common toddler behaviors နဲ့ positive disciplines ပါ။

• ကလေးက မိဘမလုပ်စေချင်တဲ့ အမူအကျင့်တခုခုကို လုပ်နေပြီဆိုရင် မေမေတွေ စိတ်ကို အရင်ဆုံး အေးအေးထားပါ။ ကလေးကို အော်တာ ရိုက်တာတွေက ဒီအမူအကျင့်ကို မပျောက်ပျက်စေရုံသာမက လူကြီးဆီက အမူအကျင့်ကို အတုခိုးပြီး ကြီးလာတဲ့အခါ ငါလဲ ကိုယ့်ထက်ငယ်တဲ့သူတွေကို ဒေါသထွက်ရင် အော်လို.ရတယ် ရိုက်လို.ရတယ်ဆိုတဲ့ အတွေးတစ်ခု သွင်းပေးမိနိုင်ပါတယ်။
• ကလေးအခြားတစ်ယောက်ကို ရိုက်တာ ဆံပင်ဆွဲတာ စတဲ့အခြေအနေမျို.ကို မြင်နေရရင် ချက်ချင်း ထပြီး ကိုယ့်ကလေးကို အခြားတနေရာကိုရွေ.ပါ။ ဒါမှ ဒီလိုနောက်တခါ လုပ်ရင် အခြားကလေးနဲ့အတူတူမကစားရတော့ဘူး ဆိုတဲ့ အသိကိုရရှိစေမှာဖြစ်ပါတယ်။
• ကောင်းတဲ့ အမူအကျင့်လေးတွေကို အားပေးပါ။ ဉပမာ- ကလေးက သူ့အရုပ်ကလေးကို အခြားကလေးကို ပေးကစားတာ၊ အခြားကလေးကို အလှည့်ပေးတာတွေကို ကလေးသိအောင် ထုတ်ဖော် ချီးကျုးပါ။
• မလိုအပ်ပဲ ကလေးငြိမ်နေချိန်မှာ ကလေးလုပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ အပြစ် တခုကို ပြန်ပြီး အစဖော်ပြီး lecture ပေးတာမျိုးမလုပ်သင့်ပါ။
• စည်းကမ်း ၊ အပြစ်ပေးတာတွေကို တစ်သမတ်တည်းထားပါ။ စည်းကမ်းတင်းကျပ်ချင်တဲ့အခါတင်းကျပ်လိုက် အလိုလိုက်လိုက် လုပ်ခြင်းဟာ ကလေးရောထွေးစေပါတယ်။ ဒီဟာလုပ်ရင် ဒီလိုဖြစ်မယ်ဆိုတဲ့ consequences ကို သိလာအောင်, တတ်နိုင်သမျှစည်းကမ်းကို တစ်သမတ်တည်းထားပါ။
• ကလေးအပြစ်လုပ်မိတဲ့အခါ တောင်းပန်တတ်အောင်သင်ပေးပါ။ ကလေးက အခြားကလေးကို ရိုက်တယ် ကန်တယ် ကိုက်တယ်ဆိုတာဟာ သူ.မှာအကြောင်းရှိမှာပါ၊ သူခံစားနေရတဲ့ စိတ်ကို မိဘသိအောင်ဖော်ပြတတ်အောင် အားပေးပါ။
• TV မှာ အမျိုးမျိုးလာနေတဲ့ အစီအစဉ်တွေကို ကလေးက သူ.ဘာသူကစားနေတာပဲဆိုပြီး ကြည့်နေတာမဟုတ်ဘူး လို.ယူစပြီး background အနေနဲ.မဖွင့်ထားလိုက်ပါနဲ. Screen time များတဲ့ကလေးဟာကြီးလာရင် behavioral problems တွေဖြစ်တာပိုတွေ.ရပါတယ်တဲ.။
• ဆိုးတဲ့.ကလေးဆိုတာမရှိပါဘူး ဆိုးတဲ့ အပြုအမူပဲရှိတာပါ No bad kids, only bad behaviors။ အဲ့ဒါကြောင့် စသလိုလိုနဲ.တောင် နင်ကလူဆိုးလေးပဲ လို.မပြောမိပါစေနဲ. ။ ဆိုးတဲ့အပြုအမူကိုလည်းဘာကြောင့်ဆိုးတယ်ဆိုတာနဲ. သူ.ရဲ. နောက်ထွက်ဆိုးကျိုး consequences တွေကိုရှင်းပြပါ၊
• Toddlers လေးတွေဟာ သိပ်ပြီး မမှတ်မိတတ်ပါဘူး အာရုံစူးစိုက်မှုလည်း အရမ်းမကောင်းသေးတဲ့အတွက် ၁ နှစ်ကျော်ကျော်ကလေးတယောက်ကို တခါနှစ်ခါလောက်ပြောပြသင်ပြရုံနဲ.တော့ စည်းကမ်း နည်းလမ်းတွေကိုမှတ်မိမှာမဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်ရှည်ရှည်နဲ. ပြောချ င် တဲ့message ကိုသာ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောပြပေးမယ်ဆိုရင် ရက်တွေလတွေကြာလာရင်တော့ အကျင့်ကောင်းလေးတွေဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
• ကျမတို.လည်း လူသားတွေဖြစ်တဲ့အတွက် ဒေါသထွက်တတ်ပါတယ်။ဒါပေမယ့်က လေးရှေ့မှာ စိတ်တိုပြလိုက်ရင် ကိုယ်ဖြစ်စေချင်တာမဖြစ်တဲ့အပြင် ဒီအပြုအမူကို အတုခိုးဖို. စံပြလုပ်ပြလိုက်သလိုဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် be the calm in the storm မုန်တိုင်းထဲမှာလေပြေဖြစ်ဖို.တတ်နိုင်သမျှကြိုးစားပါ၊ တခုခုမလုပ်မိခင် ခဏရှောင်ထွက်သွားတာ ပြီးမှ ပြန်လာပြီး စိတ်အေးအေးနဲ,ဆုံးမတာ – ဥပမာ-ဒီTruck ကားကိုပစ်ပေါက်လိုက်လို. မှန်ကွဲသွားပြီ Truck ကားဆိုတာ ပစ်ပေါက်ဖို.မဟုတ်ဘူး ဒါနဲ.မကစားရတော့ဘူးဆိုပြီး မျက်နှာတည်တည်နဲ.သိမ်းလိုက်ပါ။
• စိတ်မထိန်းနိုင်လို. ကလေးကိုအော်လိုက်ရိုက်လိုက်မိမယ်ဆိုရင်လည်း မေမေဒေါသထွက်လို.ရိုက်လိုက်မိတယ်။ ဒါပေမယ့် သားကို မေမေက ချစ်ပါတယ် ဆိုပြီး ပြန်ဖက် ပြီး ကျေအေးလိုက်ပါ။ ကလေးနဲ့အ ပြိုင်စိတ်ကောက်ပြီးမကျေမချမ်းဖြစ်နေတာတွေကိုဆက်ပြီး မကြာရှည်ပါစေနဲ.။
• ကလေးတိုင်းက မွေးရာပါပင်ကိုယ်ဗီဇ မတူပါဘူး ဒီတော့ one size fits all discipline ကလေးကိုဒီလိုဖြစ်စေချင်ရင်ဒါလုပ်ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းနဲ.အမြဲတမ်း အသုံး၀င်ချင်မှ၀င်မှာပါ။ အချို.က ချိုချိုသာသာပြောမှရတယ် အချို.က လည်း ခပ်တင်းတင်းကိုင်တွယ်မှ နားထောင်တယ်။ ကိုယ်ကလေးရဲ. ပင်ကိုယ်စိတ်ရင်းနဲ.ကိုက်ညီမယ့်၊ အခြေအနေနဲ.လိုက်လျောညီထွေမယ့် နည်းကိုသာသုံးပါ။ မိမိကိုယ်တိုင်ကလည်း ကိုယ့်ကလေး အတုခိုးနိုင်တဲ့ မကောင်းတဲ့အမူအကျင့်တွေကို မလုပ်မိပဲ စံပြပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်နေသင့်ပါတယ်။

အာခေါင်ခြစ်ပြီးအော်မယ်- တခါတလေ အချို့ကလေးတွေက အသံတိုးအောင်ဘယ်လိုလုပ်ရလဲမသိတတ်ပဲ သူတို့ပံုမှန်အသံက အော်ဟစ်တဲ့အသံထွက်လာတတ်တယ်၊ အချို.ကလေးတွေဆိုလည်း အရမ်းပျော်ရင် အာခေါင်ခြစ်ပြီးအော်တတ်ကြပါတယ်၊ ငယ်တုန်းမှာချစ်ဖို.ကောင်းပေမယ့် အကျင့်ပါသွားတဲ့အခါ တိတ်ဆိတ်တဲ့လူများတဲ့ နေရာတွေမှာလည်း မသင့်လျှော်တဲ့အခါအဲ့ဒီအကျင့့်ကိုပျောက်ချင်ရင် သူနဲ့အပြိုင်အော်တာ၊ ဆူတာ အပြစ်ပေးတာမျိုးမလုပ်ပဲနဲ့ အသံချိုချိုသာသာနဲ့ အာရုံပြောင်းမယ်။ သီချင်းဆိုပြမယ်၊ တိရိစ္ဆာန်အသံ လုပ်ပြမယ်။ ကြောင်လေးကဘယ်လိုအော်လဲ ညှောင် ညှောင် ဒါဆိုုသူကအနောက်က လိုက်အော်မယ်။အဲ့လိုအာရုံလွှဲလိုက်ရင် အာခေါင်ခြစ်အော်နေတာက ရပ်သွားနိုင်ပါတယ်။

 တိုးတိုးပြောတမ်းကစားကြည့်ပါ။ ကလေးရဲ့နားနားလေးကပ်ပြီးတိုးတိုးပြောပါ။ ပြီးရင် ပုံမှန်စကားပြောပါ၊ ပြီးရင်ခပ်ကျယ်ကျယ်ပြောပါ။ ဒါက ကလေးတွေကို အသံဆိုတာအတိုးအကျယ်လုပ်လို.ရတယ်ဆိုတဲ့အသိစိတ်ကိုဖြစ်စေပါတယ်။ စားသောက်ဆိုင်တွေလူများတဲ့နေရာသွားတဲ့အခါ သူအသံကျယ်ကျယ်အော်နေရင်အသံတိုးတိုးလေးဘယ်သူပိုပြောနိုင်လည်း Game လေးလုပ်ပါ။

ဘာပြောပြောအတိုက်အခံငြင်းတာ မလုပ်ဘူး မစားဘူး No No No အမေက No ဆိုတာကို မှသူကဆက်လုပ်ချင်တာ

၁နှစ်ကျော်၂နှစ် ၃နှစ်ကလေးတွေဟာ မိဘတွေကိုအာခံ ပြီး ကိုယ်လိုချင်တာရအောင်ယူတတ်တဲ့အချိန်မျိုးပါ။ ဒါဟာပုံမှန်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပါပဲ။ ဒါကိုဖျောက်ပစ်ဖို.က မိဘကိုယ်တိုင်ကလည်း ခဏခဏ မရဘူး မလုပ်ရဘူး No မပြောမိဖို.လို.ပါတယ်။ “No”overload မဖြစ်အောင် အစောကြီးထဲက အန္တရာယ်ရှိတာကို childproof ကာကွယ်ထားမယ်။ သူမစားစေချင် မယူစေချင်တဲ့အရာကို သူ.အရှေ့မှာမထားဘူး။

Mean what you say- တကယ်လို့မလုပ်သင့်တဲ့အရာဆိုရင် အခန်းထောင့်ကထိုင်အော်ပြီး မလုပ်နဲ.လို.ပြောနေမယ့်အစား ချက်ချင်း ကလေးကိုဖယ်လိုက်ပြီး အခြား တနေရာပြောင်းလိုက်တာ အခြားအန္တရာယ်မရှိတဲ့အရာနဲ.အစာထိုးပေးတာမျိုးတပြိုင်တည်းလုပ်ပေးရပါမယ်။

စကားကိုလှည့်ပြီးတော့ပြောတာ -ဉပမာ- မေမေဖုန်းကို ယူမကိုင်နဲ. ဆိုတာထက် ဒီကစားစရာလေးနဲ.စော့ဆိုပြီး ဖုန်းကိုမြန်မြန်ယူလိုက်ပြီး အခြားတခုနဲ.ချက်ချင်းအစားထိုးကစားစေပါ။ အဲ့ဒါကိုမှ ဂျီဆက်ကျနေရင်တော့ တနေရာရာခေါ်သွားပြီးအာရုံပြောင်းပါ။ စိတ်လျော့ပြီး ပြန်ပေးလိုက်ရင် နောက်ဆို အော်ဟစ်ဂျီကျရင်ဖုန်းပြန်ရတယ်ဆိုတဲ့အသိကိုဖြစ်သွားစေနိုင်ပါတယ်။

ပစ္စည်းနဲ.ကောက်ပေါက်ခြင်း/ ပစ်ချခြင်း

အသက် ၁၈လမှ ၃ နှစ် အထိကလေးတွေက ပစ္စည်းတခုခုကို ပစ်ပေါက်ရတာကို စိတ်ကျေနပ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ပြသနာတစ်ခုတောမဟုတ်ပေမယ့်ကလေးက စာအုပ်တွေ.ရင်ပစ်ပေါက်မယ် ခွက်တွေ အခြားကစားစရာတွေကို ပစ်ပေါက်တဲ့အခါ သူ.ကိုနားလည်အောင်ရှင်းပြပါ။

ပစ္စည်းတွေကိုပစ်မပေါက်ရဘူးဆိုပြီး ကလေးလက်ထဲကလုယူလိုက်တာ ကလေးကို ဆူတာမျိုးမလုပ်ပဲဒီ ပစ္စည်းက ပစ်ပေါက်လို.မရဘူး စာအုပ်က ဖတ်ဖို. ရေခွက်ကရေသောက်ဖို.ဒီဟာက ပစ်ပေါက်လို.ရတယ်ဆိုပြီး သူ့လက်ထဲကပစ္စည်းကိုယူပြီး ပစ်ပေါက်လို.ရတဲ့ ဘောလုံးတခုခုကိုပေးပါ ။ ကလေးက ပစ္စည်းတခုခုကိုပစ်ပေါက်တော့မှာကိုတွေ့ရင် ဒီဟာကပစ်ပေါက်လို. အခြားသူကိုထိရင် နာနာဖြစ်လိမ့်မယ်။ ဒီကစားစရာကိုပစ်ပေါက်ရင် ပျက်စီးသွားမယ် ဒါဆိုကစားလို.မရတော့ဘူး စသဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ consequences ကိုပြောပြပါ။ အဲဒါမှ ကလေးကမကျေနပ်ဘူး ဂျီကျနေမယ်ဆိုရင် အခြားတနေရာကိုခေါ်သွားပြီး အာရုံလွှဲလိုက်ပါ။ မကွဲရှနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ပဲသုံးပါ။

ကုတင်ပေါ်ကနေအရုပ်တွေကိုပစ်ချပြီး ပြန်လိုချင်လို.ငိုတာကလည်း ၁နှစ် ကျော်ကျော်မှာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အမေတွေက သူပစ်ချလိုက်တဲ့ပစ္စည်းကိုပြန်ကောက်ပေးလိုက်ရင်တော့ သူတို.အတွက် ပစ်ချလိုက်ပြန်ကောက်ခိုင်းလိုက် game ကစားနေရသလိုပါပဲ။ ဒီတော့ ပစ်ချတဲ့ပစ္စည်းကို ပြန်ကောက်ပေးလိုက်မယ့်အစား ကလေးကိုသာ ကြမ်းပြင်ပေါ်ကိုချပေးလိုက်ပါ။ အစားအစာတွေကို ပစ်ချနေပြီး လွတ်ပစ်နေပြီဆိုရင် ပန်းကန်ကိုပြန်သိမ်းလိုက်ပြီး ကလေးစားနိုင်သလောက် နည်းနည်းချင်းပဲ ကြွေးပါ ကုန်မှ ထပ်ထည့်ပေးပါ။ ဒါမှမရသေးဘူး ထပ်ပစ်ချနေတုန်းပဲဆိုရင် သူမစားချင်တော့တဲ့အတွက် အောက်ချပေးလိုက်ပြီး နောက်မှ တခါပြန်စားစေပါ။

ဧည့်သည်နဲ.စကားပြောနေရင် ကြားဖြတ်ပြောတာ သူ.ကိုပဲ အာရုံစိုက်စေချင်လို. အော်ဟစ်တာ တိုင်နဲ.ခေါင်းနဲ.စောင့်တာ လူကြီးကိုရိုက်တာပစ္စည်းတွေကိုကိုင်ပေါက်တာ

ကလေးတွေဟာဒီအချိန်မှာ သူလိုချင်တာကလျှင်သူ.အတွက်ကမ္ဘာကြီးလောက်အရေးကြီးဆုံးဖြစ်နေတတ်လို. သူတဖက်သားကိုလေးစားရမှန်း အားနာရမှန်းမသိတတ်ပါဘူး ၊ရိုသေတတ်မှုအကျင့်လေးတွေကိုလုပ်ပေးဖို.က အချိန်ပေးရပေမယ့် ဒီအချိန်ထဲကစပြီး အစပျိုးလုပ်ပေးနိုင်တာတွေကတော့

သူစကားပြောနေရင် နားထောင်လိုက်ပါ။ အရေးမကြီးတဲ့ပုံစံနဲ. စကားဖြတ်မပြောမိပါစေနဲ. ။ သူနဲ.တူတူကစားတဲ့အချိန်မှာသူလိုအပ်တဲ့ attention အပြည့်ပေးပါ။ တခုခုထသွားလုပ်တာ ဖုန်းခဏခဏထုတ်ကြည့်တာတွေကလည်း မထင်မှတ်ပဲ သူ.ကို မရိုသေတတ်အောင်သင်ပေသလိုဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ လုပ်စရာရှိတာ ထသွားလုပ်မှရမယ်ဆိုရင်လည်း ကလေးကိုပါ ပါ၀င်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခိုင်းပါ။ တူတူကစားနေတုန်း ဧည့်သည်လာခဲ့မယ်ဆိုရင်လည်း ကစားလက်စအရာကနေချက်ချင်း ထမသွားပဲ ဧည့်သည်ကိုပါ ခဏတဖြုတ်တူတူ ကစားစေပြီးမှ အာရုံပြောင်းပါ။ ကလေးကလူမကြောက်တတ်ဖူးဆိုရင် ဧည့်သည်နဲ.စကား၀ိုင်းမှာသူ.ကိုပါပေးထိုင်ပြီး သမီးအကြိုက်ဆုံးအရုပ်ကဘယ်ဟာလဲ အန်တီကိုပြလိုက်ပါအုန်း စသဖြင့်သူ.ကိုပါ အလေးထား ပြောဆိုသင့်ပါတယ်။ လူကြောက်တတ်တဲ့ကလေးဆိုရင်တော့ အရမ်း တွန်းအားမပေးပါနဲ.။ လာမှာ ကြိုသိနေတဲ.ဧည့်သည်ဆိုရင်လည်း အန်တီ—ကတော့လာလည်မယ် မေမေတို. အိမ်ရှင်းကြမယ်ဆိုပြီး ကလေးကိုပါ ပူးပေါင်းပါ၀င်စေပြီး သူလုပ်ထားတဲ့အလုပ်ကိုချီးကျုးပေးသင့်ပါတယ်။ ဒါတွေလုပ်လို.မအောင်မြင်ဘူးကလေးကဆက်ပြီးသူလုပ်ချင်တာကိုဂျီကျနေမယ်ဆိုရင် “ မေမေသမီးနဲ. ဒီ game တူတူကစားမယ်။ ပြီးရင် မေမေက ဧည့်သည်နဲ,စကားပြောမယ် သမီးက ဒီ အခြား game ကို ကိုယ့်ဘာသာကစားဆိုပြီး နားလည်မှုအပေးအယူလုပ်ပါ။

အခြားကလေးတွေကို ရိုက်တာကိုက်တာ နာကျင်စေတာ

ချက်ချင်း ရိုက်နေတဲ့ကလေးရဲ့ လက်တွေကို ကိုင်ပြီး သူများကိုရိုက်ရင်နာတယ် မရိုက်ရဘူးဆိုပြီးပြောပါ။ စကားပြောတတ်နေတဲ့ကလေးဆိုရင် တောင်းပန်တတ်အောင်သင်ပေးပါ။ အတင်းခြိမ်းချောက်ပြီးတောင်းပန်ခိုင်းတာမျိုးကိုတော့ရှောင်ပါ။ ဒါက ကလေးစိတ်ထဲကမပါပဲတောင်းပန်စကားပြောရင် ကျေအေးတယ်လို့တွေးထင်စေတဲ့အတွက် ကလေးကငြင်းဆန်နေရင် အမေကိုယ်တိုင် တောင်းပန်ပြပါ။ နာကျင်သွားတဲ့ကလေးအတွက် လိုအပ်မယ့်ပစ္စည်း ဆေးထည့်တာ၊ ပတ်တီး စတာတွေကို ကလေးကို သွားယူစေပါ ကူညီစေပါ တာဝန်ယူတတ်မှုကိုသိအောင်လုပ်ပေးပါ။ အတင်း ခြိမ်းခြောက်မလုပ်ခိုင်းမိဖို့ နာကျင်သွားတဲ့ကလေးရဲ့ရှေ့မှာအပြစ်ပေး အော်ဟစ်မဆုံးမမိ ဖို့ဆင်ချင်ပါ။ အားလုံး သွေးအေးသွားတဲ့အချိန်မှ ကိုယ့်ကလေးကို ဘာကြောင့်ကိုက်ရတာလဲ ဘာတွေဖြစသလဲဆိုတာမေးပြီး ပြောဆိုဆုံးမပါ။

ဂျီကျ၀ုန်းဒိုင်းကျဲခြင်း

ကလေးတွေစိတ်ရှုပ်လာတဲ့အခါ သူလိုချင်တာမရတဲ့အခါ သူဖြစ်ချင်သလိုဖြစ်မလာတဲ့အခါ ဝုန်းဒိုင်းကြဲဒေါသထွက်တတ်ကြပါတယ်၊သူတို.တွေဟာ ဗိုက်ဆာတာ၊စိတ်ရှပ်လာတာ၊ပျင်းတာ၊ ကြောက်တာ၊ ပင်ပန်းတာတွေဖြစ်လာရင် ဖြစ်လာတဲ့ စိတ်အပေါ်မှာ ထိန်းသိန်းထားနိုင်စွမ်းမရှိသေးပါဘူး။ တခါတလေ သူတိုပြောချင်တာကို မိဘတွေနားမလည်တဲ့အခါမှာလဲ tantrum ဖြစ်တတ်သလို အပြောင်းအလဲဖြစ်တဲ့အခါ၊ တခါတရံ ဘာအကြောင်းအရာမှ မရှိပဲနဲ. မိဘတွေကို သွေးတိုးစမ်းတဲ့အနေနဲ. tantrum လုပ်ပြတတ်ပါတယ်။ ကလေးတိုင်း tantrum ဖြစ်တတ်ကြ ပေမယ့် ခဏခဏ tantrum ဖြစ်တဲ့ကလေး ( တနေ. အနည်းဆုံး ၃ ခါ) ၁၅ မိနစ်ထက်ကြာအောင်ဖြစ်တတ်တဲ့ကလေးတွေကတော့ နေထိုင်မကောင်း ဖြစ်တာ စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ အခြားရောဂါတွေရှိနေနိုင်တာမို.ဆရာ၀န်နဲ.တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။

Tantrum ကို အပြီးတိုင်ကြိုတာင်ကာကွယ်လို.မရပေမယ့် ဖြစ်လာတော့မယ်ဆိုတာသိနေရင် အရမ်းဆိုးမသွားအောင် တော့ ကာကွယ်လို.ရပါတယ်။

• ပုံမှန် schedule ထားပါ။ အချို. ကလေးတော်တော်များများဟာ စားရမယ့်အချိန်စား အိပ်ရမယ့်အချိန်အိပ် ရင် tantrum ဖြစ်တဲ့အကြိမ်ရေ နည်းပြီး ပုံမှန် schedule မရှိတဲ့ကလေးတွေကတော့ ပိုပြီးဖြစ်တာကိုတွေ့ရပါတယ်။
• ကလေး အဆာမလွန်အောင် ခဏခဏကြွေးပေးပါ- သူစားတာမစားတာက သူ.အလုပ်ပါ အချိန်မှန်ကြွေးကြည့်ပေးရမှာကကိုယ့်တာ၀◌န်ပါ။
• ကလေးအရမ်းမပင်ပန်းခင် အိပ်ရာ၀င်ခိုင်းပါ- အိပ်ရေးမ၀တဲ့ကလေး အပင်ပန်းလွန်တဲ့ကလေးက tantrum ပိုဖြစ်နိုင်တာသဘာ၀ပါ။
• ခဏခဏမလုပ်ရဘူး မကိုင်ရဘူး NO လို.မပြောပါနဲ. ကလေးအတွက်အန္တရာယ်ရှိစေမယ့်အရာဆိုရင် မကိုင်ခင် က ကြိုတင်childproof ဖြစ်အောင်ပြင်ဆင်ထားပါ။ မကောင်းတဲ့ အမူအကျင့်တခုခုလုပ်နေပြီဆိုရင်လည်း နားလည်အောင်ပြောပြပြီးကောင်းတဲ့အမူအကျင့်နဲ့အစားထိုးပေးပါ YES ဆိုတာကို ဖြစ်နိုင်ရင်လုပ်ပေးနိုင်ရင်လုပ်ပေးလိုက်ပါ။ ဥပမာ ရေခဲမုန့်စားမယ့်အစား yogurt ဒီန်ချဉ်လေးပဲသောက်ကြစို.။ ကလေး ဂျီကျသောင်းကြမ်းတော့မှ မလုပ်ရဘူးလို. ပြောခဲ့တဲ့အရာကို အလျော့ပေးလိုက်တဲ့ အဖြစ်မျိုးမဖြစ်အောင်လုပ်ပါ။မဟုတ်ရင်တော့ ဒီလို ဂျီကျရင် လိုချင်တာရမယ်ဆိုတဲ့message ကိုပေးမိနေမှာပါ။
• အလိုလဲအရမ်းမလိုက် အရမ်းလဲမတင်းကျပ်ပါနဲ. – တင်းကျပ်ခံရလွန်းတဲ့ ကလေးတွေက ပိုပြီးကလန်ကဆန်လုပ်တတ်သလိုအရမ်းအလိုလိုက် လိုက်တင်းကျပ်လိုက် consistant ပုံမှန်မလုပ်လေ့ရှိရင်လည်း ကလေးက ဒါကိုအခွင့်ကောင်းယူသွားတတ်ပါတယ်။
• ရွေးချယ်စရာပေးပါ- ဒီစာအုပ်ဖတ်မလား ဒီဟာဖတ်မလား ဒီအရုပ်နဲ.ကစားမလား ဟိုဘက်မှာသွားကစားချင်လား အဲ့လိုမေးပြီး ရွေးချယ်စရာပေးရင် ကလေးက သူ့လုပ်ချင်ဖြစ်ချင်တာကို သူကိုယ်တိုင် control ရှိတယ်လို.ခံစားရပြီး ဂျီကျစိတ်တိုတာကို လျော့နည်းစေပါတယ်။
• စိတ်တိုစိတ်ရှုပ်လာရင် ဘယ်လို ထွက်ပေါက်လုပ်ရမလဲ သင်ပေးပါ။ အိပ်ရာ ဆိုဖာပေါ်မှာ ခုန်တာ/, ခေါင်းအုန်းနဲ.ထုတာpillow fight , ကလေးကစားစရာ သစ်သားတူနဲ. အိမ်ဆောက်ပစည်းလေးတွေကို ထုစေတာ၊ ဂျုံနှယ်တာ စတာလေးတွေကိုလည်း စိတ်ထွက်ပေါက်လုပ်ပေးလို.ရပါတယ်။
• ( ပြင်ပအသံဆူတာ၊ ဘာမှကစားစရာမရှိလို့ပျင်းလာတာ၊ လူတွေအရမ်းများနေလို့ လူကြောက်တာ)စသဖြင့်တခုခုက အနှောက်အယှက်ဖြစ်နေလို ဂျီကျတော့မယ်လို. မြင်နေရရင် အခြားတိတ်ဆိတ်တဲ့နေရာကိုခေါ်သွားပါ အဲ့ဒီအချိန်မျိုးမှာ ဆိုနေကျသီချင်း ဖတ်နေကျစာအုပ်ဆော့နေကျအရုပ်တခုခု ထားထားပေးပါ။
• ကလေးက ကစားကွင်းမှာကစားနေတယ် ဆိုပါတော့ မပြန်ချင်လို. ဂျီကျတာမျိုးမဖြစ်အောင် ၁၀မိနစ်လောက်အလိုမှာ ကလေးကို ကြိုပြီး သတိပေးထားပါ။ ၁၀မိနစ်နေရင် မေမေတို.ပြန်ရတော့မယ်နော်။ ဒီအချိန်မှာ ဒန်းစီးမလား လျှောသွားစီးကြမလား စသဖြင့်ရွေးချယ်စရာလေးပေးပါ။
• ကလေးက ဘာအကြောင်းအရာမှမရှိပါပဲ သွေးတိုးစမ်းတယ်ဆိုရင် စိတ်အေးအေးထားပြီး အငြင်းပွားချင်းမှ ရှောင်ပြီး –သမီး/သား ဆက်ပြီးမကစားရလို.ဒေါသထွက်နေတယ်ဆိုတာ မေမေသိတယ် ဒါပေမယ့် အိမ်ပြန်ပြီး ညနေစာ စားကြမယ်။ နောက်နေ.ကြမှ ထပ်လာမယ်။ ( ကိုယ်တကယ်မလုပ်ပေးနိုင်တာမျိုးကို တော့လွယ်လွယ် ကတိမပေးလိုက်ပါနဲ.)
• ကလေးကို tantrum ဖြစ်စေတဲ့ အရာတွေက ရှောင်မယ်။ ဥပမာ ဈေး၀ယ်ထွက်တိုင်း ကလေးက လိုတာမရလို tantrumဖြစ်တယ်ဆိုရင် အစကတည်းက ကလေးကို ခေါ်မသွားဘူး။ ခေါ်သွားမယ်ဆိုရင်လည်း ဒီနေ. ဘာအရုပ်အသစ်မှမ၀ယ်ဘူး ဟင်းချက်စရာပဲ၀ယ်မယ်နော်လို.ကြိုပြောထားမယ်။ ကလေးက ဒါကိုမှ လိုတာရအောင်တမင် ဂျီကျပြနေမယ်ဆိုရင် ကိုယ့်စကားကို တည်ပြီး အရူံးမပေးလိုက်ပါနဲ.။ မဟုတ်ရင်တော့ ကလေးက ကိုယ့်ကိုကြိုးကိုင်ပြီးနောင်လည်းဒါမျိုးကြုံအုန်းမှာပါပဲ။
• အပြောင်းအလဲ မကြိုက်တတ်တဲ့ ကလေးလေးတွေဆိုရင် အစီအစဥ်ဖျက်ရတာ ပြောင်းရတာမျိုးဆိုရင် ကြိုပြီး ကလေးကို ပြောပြထားမယ်။
• ကလေးက လူတွေများဆူညံနေပေမယ့် ဂျီမကျဘူး လိမ္မာနေမယ်ဆိုရင် ကလေးကလိမ္မာတယ်တယ်နော် ဆိုပြီး ကောင်းတဲ့အပြုမူလေးကို ချီးကျူးပေးပါ၊ မသိဘူးလို. မထင်လိုက်ပါနဲ.။
• ကိုယ်ကိုတိုင်ကလည်း စံပြ ပဂ္ဂိုလ်ဖြစ်နေပါစေ- ကလေးကို ဂျီကျဆူညံတာမျိုးမဖြစ်စေချင်ဘူးဆိုရင် ကိုယ်တိုင်ကလည်းအသံကျယ်ကျယ်ပြောတာ ဒေါသထွက်တာမျိုးကလေးရှေ့မှာ မလုပ်မိဖို. ထိန်းပါ။
• ဒီလိုကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားပေမယ့် tantrum ဖြစ်လာတဲ့ခါ ဆောင်ရန် ရှောင်ရန်တွေကို အောက်မှာကြည့်ပါ

Dos

• Do stay calm- ကလေးတွေ tantrum ဖြစ်လာပြီဆိုရင် အမေတွေစိတ်အေးအေးထားပါ. ကလေးကို အော်တာရိုက်တာတွေ မလုပ်မိဖို. မိမိကိုယ်ကို self control လုပ်ပါ။ လူသားတွေမို. တခါတလေ စိတ်မထိန်းနိုင်တဲ့အခါ ခဏရှောင်ထွက်သွားပြီးquick time-out ယူပါ။
• Do speak softly- အရမ်းချော့ပြောစရာမလိုပေမယ့်ချိုချိုသာသာပဲ စကားပြေရာပြေကြောင်းပြောပါ
• Do protect your toddler and others- tantrum ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ ကလေးတွေဟာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့အရာတွေလုပ်ပြီး မိမိနဲ. အခြားကလေးတွေကို ထိခိုက်နိုင်တာမို. ကလေးကို ဘေးကင်းရာနေရာကို ချက်ချင်းခေါ်သွားပါ
• Do try holding your toddler- ကလေးကို ကြင်ကြင်နာနာဖက်ထားပေးပါ။ အချို.ကလေးကလည်း ဖက်ထားရင် ပိုဆိုးတတ်ပြီး တွန်းကန်နေရင်တော့ အတင်းမလုပ်ပါနဲ.၊ သူအဆင်သင့်ဖြစ်ပြီး ပွေ.ဖက်ချင်တဲ့အထိ စောင့်ပါ။
• Do express empathy- ကလေးရဲ.ခံစားချက်ကို နားလည်ကြောင်း ကိုယ်ချင်းစာကြောင်းပြောပါ။ ဉပမာ- သမီးလိုချင်တာ မရတော့ သမီးတော်တော်စိတ်မကောင်းဖြစ်မယ်ဆိုတာမေမေသိပါတယ်
• Do try distraction- ကလေးတော်တော်များများက အာရုံပြောင်းပေးရင် ဂျီကျတာသက်သာပါတယ်။ အချို.ကျတော့လည်း အာရုံပြောင်းပေးရင် ပိုပြီးဆိုးသွားတတ်ပါတယ်။ tantrumအထွတ်အထိပ်မရောက်မှီအာရုံပြောင်းပေးရင်တော့ ရလဒ်ကောင်းရနိုင်ပါတယ်။ သူကစားနေကျ ကစားစရာ စာအုပ် ပေးတာ၊ အခြားပျော်စရာကောင်းမယ့် ကစားနည်းတွေ ကစားအောင် တိုက်တွန်းကြည့်တာ သီချင်းနားထောင်တာ ဟာသပြောပြတာ မျက်နှာပြောင်ပြတာတွေလုပ်ကြည့်နိုင်ပါတယ်၊
• Do ignore the tantrum- တခါတရံဘာမှမလုပ်တာက လည်း အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းပါပဲ။ ကလေးက အန္တရာယ်ကင်းကင်းနဲ့ကိုယ့်မျက်စိအောက်မှာရှိနေရင် မသိချင်ယောင်ဆောင်ပြီး ကိုယ်လုပ်နေကျအလုပ်ကိုဆက်လုပ်ပါ။ ပထမပိုင်းမှာ ပိုဆိုးတဲ့ပုံစံမျိုးလုပ်ပြတတ်ပေမယ့် နောက်ဆုံး သူလိုချင်တဲ့တုံ.ပြန်မှုမရတဲ့အခါ ပင်ပန်းရကျိုးမနပ်တဲ့အခါ မြန်မြန်စိတ်ပြေနိုင်ပါတယ်။ ကလေးက စိတ်ခံစားလွယ်ရင် နေမကောင်းတဲ့အချိန်လိုခက်ခဲ့တဲ့ အချိန်စိတ်ဖိစီးတဲ့အချိန်တွေမှာတော့ no-attention approach မသိချင်ယောင်ဆောင်တဲ့နည်းကို တော့ မသုံးကြပါနဲ. ။

Don’t

• Don’t have a tantrum of your own- ကလေးနဲ.အပြိုင်ဂျီမကျပါနဲ. ထိန်းချုပ်နိုင်မှုကို လက်ကိုင်ထားပါ။
• Don’t try to restrain a child physically- ကလေးက အနရာယ်တခုခုကို လုပ်နေတာမျိုးကလွဲရင်ကလေးကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ချုပ်ထားတာမျိုးကိုရှောင်ပါ။
• Don’t punish – ကလေးတွေဟာ ထိန်းချုပ်နိုင်မှုမရှိသေးတဲ့အတွက် ဒါကသူတို.အပြစ်မဟုတ်ပါဘူး။ အပြစ်ပေးဖို.မလိုပါဘူး၊ ရိုက်ပြီးဆုံးမတာ ကလေးကိုနာအောင်လုပ်ပြီးဆုံးမတာတွေက နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေ အများကြီးနဲ.ပါ။
• Don’t argue – ကလေးနဲ.ပြိုင်ပြီး အမှန်အမှား မငြင်းပါနဲ. Tantrum ဖြစ်နေတဲ့ကလေးမှာ အသိတရားလည်းမရှိပါဘူး
• Don’t stress – လက်ရှိ အနေအထားကို ပြောင်းလဲလို.မရလို. စိတ်မဖိစီးပါနဲ. သူစိတ်ပြေတဲ့အထိ စိတ်လျော့ထားလိုက်ပါ
• Don’t rehash – ပြီးသွားတဲ့ tantrum ကို ပြီးပါစေတော့ ။ကလေးကို ကြင်ကြင်နာနာဖက်ပြီး အခြားပျော်စရာတခုခု ပြောင်းလုပ်လိုက်ပါ။ အရှိန်မသေသေးတာ အစပြန်ဖော်တာတွေမလုပ်မိပါစေနဲ့။