ဒီစာအုပ်လေးက ကလေး နှစ်ယောက်အမေ emergency ဆရာဝန်ရေးသားစုဆောင်းတင်ပြထားတဲ့ မေမေတို့အတွက်အ ထောက်အကူဖြစ်နိုင်မယ့်အချက် အလက်လေးတွေပါ..

အနောက်တိုင်းနဲ့ အရှေ့တိုင်း ကလေးပြုစုပုံဓလေ့ထုံးစံတွေမတူတဲ့အတွက် အကုန်လုံးကို မဖော်ပြတော့ပေမယ့် အောက်မှာရေးထားတဲ့အချက်လေးတွေကတော့ အမေတိုင်း အမေတိုင်းကို အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်..

မေမေတွေအဖြစ်ချင်ဆုံးဆန္ဒက ဘာလဲ.. ကျန်းမာပြီး ပျော်ရွင်ချင်တာလား … အသက်ပိုရှည်ချင်တာလား…သားသားမီးမီးလေးတွေနဲ့ ကစားနိုင်ဖို့ မကုန်ခန်း နိုင်တဲ့ energy တွေလား … ဒါတွေအားလုံးရဲ့အရင်းအမြစ်က ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့အစားအသောက်ဖြစ်ပါတယ်.. အစားအသောက်ဆင်ချင်ပြီးကျန်းမာရေးနဲညီညွတ်အောင်ချက်ပြုတ်တဲ့ မေမေတွေဟာ ကိုယ်တိုင်လည်း အဆီကျ ကျစ်လစ်လှပမှာ ဖြစ်သလို မိသားစုကိုလည်း သွေးတိုး ဆီးချို နှလုံး အဝလွန်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးပြီးသားဖြစ်ပါမယ်.. စားလို့ကောင်းရင်ပြီးရော ကလေးစားရင်ပြီးရော ဆီတွေ သကြားတွေ ဆားတွေ အချိုမှုန့်တွေများများ သုံးပြီးချက်တော့မယ်ဆိုရင်အပေါ်မှာ မေမေတို့ဖြေထားတဲ့ အဖြစ်ချင်ဆုံးဆန္ဒတွေနဲ့ ဝေးရပါလိမ့်မယ်…

အရောင်စုံတဲ့အသီးအရွက်များများ စားပါ…

ဆီကျော်မုန့် ဆေးဆိုးထာတဲ့ အစာ processed food (သဘာဝ အတိုင်းမဟုတ်ပဲပြုပြင်ထားသောအစာ)ရှောင်ပါ

ဗိုက်ထဲမှာကောင်းတဲ့ ဘက်တီးရီးယားလေးတွေပွါးအောင်ဒိန်ချဉ်သောက်ပါ kimchi စားပါ

တိရိစ္ဆာန်မှရတဲ့အသားဓာတ်ကို တစ်ပတ် ၂ ခါပဲစားပါ. ပဲမျိုးစုံ တိုဖူး ဘဲဥငါးနှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်း တွေမှလည်း အသားဓာတ်ရနိုင်ပါတယ်

ရေများများ သောက်ပါ.. မိမိ အလေးချိန် ပေါင်ကို ၂ နဲ့စား ရလဒ်က ကိုယ်သောက်ရမယ့်ရေပမာဏပါပဲ ဥပမာ ပေါင် ၁၄၀ ရှိတဲ့ အမျိုးသမီးဟာ ရေ အနည်းဆုံး ၇၀ အောင်စ သောက်ရပါမယ် ၁ အောငါစ က ၃၀ ml ဆိုရင် ၁ လီတာရေသန့်ဘူး ၂ ဘူးသာသာပါ

သကြားအချိုရှောင်နိုင်သမျှရှောင်ပါ သကြားဓာတ်ဟာ ဘိန်းလိုပဲ ဦးနှောက် အာရုံခံပစ္စည်းလေးတွေမှာသွားကပ်ပြီး စွဲလန်းမှုကိုဖြစ်စေပါတယ် သဘာဝအတိုင်းချိုတဲ့ အသီးလိုအရာကိုသာ စားသင့်ပါတယ် မစားမဖြစ် စားချင်ရင်လည်း portion control လုပ်ပြီးစားပါ။

Junk food အာလူးကျော် သကြားလုံး ချော့ကလက် လိုမျိုး အစာပြေစားဖို့ဆိုပြီး အိမ်မှာအဆင်သင့်ဝယ်မထားပါနဲ့ စားချင်လွန်းလို့ တကူးတက သွားဝယ်ရမှာနဲ့တင် သွားရေစာ စားမှုလျော့ကျစေပါတယ်..

အပြင်မှာထွက်စားလို့ မကုန်ရင် လည်း အိမ်ကိုထုပ်ယူဖို့ မရှက်ပါနဲ့

Time restricted eating အစာမလျော့နိုင်သေးရင် တနေ့တာစားတဲ့ window အချိန် ကို တိုလိုက်ပါ.. တနေ့ကို ၉ နာရီ ၁၀နာရီအတွင်းမှာစားပါ ဥပမာ မနက် ၈ နာရီ မှ ညနေ ၆ နာရီ သို့ မနက် ၇ နာရီမှည နေ ၆ နာရီထိပဲစားသုံးပါ

ကလေးတွေနဲ့ထမင်းဝိုင်းမှာတူတူထိုင်စားပါ..မိဘနဲ့ထမင်းတူတူအ မြဲစားတဲ့ကလေးဟာ အဟာရပိုပြည့်ဝတဲ့အစာတွေပိုစားသလို မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်မှုပိုရှိကြောင်း လေ့လာတွေရှိချက်တွေမှာတွေ့ရပါတယ်တဲ့

Exercise , Gym trainer တွေနဲ့ train မလုပ်နိုင်ရင်တောင် အကောင်းဆုံးလေ့ကျင့်ခန်းက လမ်းလျောက်တာပါ..သီချင်းဖွင့်ပြီးလွတ်လွတ်လပ်လပ်ကခုန်ပါ

ကလေးနဲ့တူတူကစားတာ လမ်းလျောက်ထွက်တာ.. home exercise video တူတူလုပ်တာလေးတွေလုပ်နိုင်ပါတယ်..အိပ်ရာထချိန်မှ မလှုပ်မရှားထိုင်ခုံပေါ်မှာထိုင်နေတဲ့အချိန်ဟာတနေ့တာရဲ့ ၂၅ရာခိုင်နှုန်းထက်မပိုသင့်ပါဘူး

Exercise လုပ်ဖို့ အချိန်မရှိရင် တနေ့ကို ၁၀ မိနစ်ပဲလုပ်ပါ.. ဝိတ်မကျခဲ့ရင်တောင်mind booster အနေနဲ့စိတ်တက်ကြွလန်းဆန်းလာမှာဖြစ်ပါတယ်

Exercise ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်လိုချင်တဲ့ကောင်းတဲ့ အပြုအမူတွေလုပ်ပြီးတဲ့အခါကိုယ့်ကိုကိုယ် reward ဆုပေးပါ( reward က အစာအစာ မဟုတ်ရပါဘူး လိုချင်နေတဲ့ အဝတ်အစားလေးတွေအသုံးအဆောင်လေးတွေပဲဖြစ်သင့်ပါတယ်

Social media သိပ်မသုံးပါနဲ့ social media သုံးလို့ ကုန်သွားတဲ့ အချိန်နာရီဝက် တစ်နာရီမှာ ကိုယ်လုပ်ချင်တဲ့ exercise program လေးတွေလုပ်တာ ဝါသနာပါရာ အလုပ်တစ်ခုခုလုပ်တာ ကိုယ့်အတွက်အကျိုးရှိပါတယ်

အမေတွေတိုင်းဟာ အနည်းနဲ့အများ အိပ်ရေးပျက်ကြမှာပါ မွေးခါစကလေးမှ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ရှိတဲ့ကလေးအမေအထိ ညဘက်နှစ်ချိုက်စွာအိပ်မပျော်ရခြင်းအကြောင်းရင်းများစွာရှိကြပါတယ်. အိပ်ရေးဝမှစိတ်ကြည်မှာပါ ရေရှည်အိပ်ရေးပျက်ခြင်းဟာ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း အစာလွန်ကဲစွာစားခြင်း သို့မဟုတ် အစာကောင်းကောင်းမစားချင်ခြင်း..ခေါင်းမူးခြင်း သတိမေ့လွယ်ခြင်း စတာတွေကိုခံစားရနိုင်ပါတယ်.

လေ့ကျင့်ခန်း တစ်ပတ် သုံးခါမျှ လုပ်ပေးခြင်းဟာ ညဘက် ကောင်းကောင်းမွန်မွန်အိပ်ပျော်စေရန်လည်း အကူအညီဖြစ်စေကြောင်းလေ့လာတွေ့ရှိထားပါတယ် ညဘက် အိပ်ခါနီး ၄ နာရီအတွင်းပြင်းပြင်းထန်ထန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ် ခြင်းမှတော့ရှောင်ကျဉ်ပါ

Bed time routine ညအိပ်ရာဝင် အကျင့်လေးတွေထားပါ.. ဥပမာ အိပ်ခါနီး မျက်နာသစ် သွားတိုက် ဘုရားရှိခိုး မိမိနှစ်သက်ရာအကျင့်လေးတွေလုပ်ပေး ခြင်းအားဖြင့် မိမိခန္ဓာကိုယ် က ဒီအကျင့်လေးတွေလုပ် ပြီးရင် အိပ်ရတော့မယ်ဆိုတဲ့အသိနဲ့ လွယ်လွယ်ကူကူအိပ်ပျော်စေမှာပါ.. ကလေးတွေကိုလည်း အိပ်ရာဝင် အကျင့်လေးတွေလုပ်ပေးပါ

အိပ်ခါနီး စိတ်ပူစရာတွေတွေးခြင်းမှရှောင်ပါ.. စိတ်ပူတတ်သူတွေအနေနဲ့ အတွေးတွေကို စာအုပ်မှာချရေးတာပဲဖြစ်ဖြစ် အိပ်ခါနီး လေရှုလေထုတ်မှတ်တာတရားထိုင်တာပဲဖြစ်ဖြစ်လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်

ဟော်မှုန်းတွေမညီမျှမှုကြောင့်ဖြစ်တတ်တဲ့စိတ်ပူလောင်ပြင်းထန်မှုရောဂါနဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျ ခြင်းခံစားတဲ့ မေမေတွေဟာ အိပ်ခါနီးတိုင်းမှာ အိပ်မပျှော်နိုင်အောင် အတွေးဆိုးတွေဝင်တတ်ပါတယ်.. ဒါတွေကိုကုစားနိုင်တဲ့ cognitive behavioral therapy အတွေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကုထုံးတွေရှိပါတယ် ( ဖြစ်လာတဲ့အတွေးဆိုးတွေကို challenge လုပ်ပါ ဥပမာ ငါမနက် ဖြန်စာမေးပွဲမ ဖြေနိုင်လို့ စာမေးပွဲကျရင်ငါတော့ဘဝပျက်ပါပြီ..ဒီအတွေးကတကယ်ရောမှန်ရဲ့လား အရင်ကရောဒီလိုအတွေးမျိုးဖြစ်ပြီးစာမေးပွဲ ဖြေနိုင်တာရှိခဲ့လား တကယ်ပဲ မဖြေနိုင်လို့ စာမေးပွဲကျခဲ့ရင်ရော ဘဝပျက်ပြီလား။ ဘဝပျက်ပြီဆိုတာကရောဘာလဲ. နောက်ထပ်ဥပမာ ငါဒီညတော့အိပ်ပျော်မှ ဖြစ်မယ် အိပ်မပျော်ရင် နောက်နေ့အလုပ်နောက်ကျပြန်မယ် ဒါဆို ငါတော့အလုပ်ပြုတ်တော့မယ် အလုပ်ပြုတ်ရင် ငါယောင်္ကျားက ငြိုငြင်လိမ့်မယ့် ကွာရှင်းမယ် သားသမီးတွေက မလေးမစား ဖြစ်လိမ့်မယ် ငါ့ကိုချစ်မှာမဟုတ်တော့ဘူး စသဖြင့် ဆက်ဆက်ပြီး အဆိုးတွေတွေးသွားတတ်ပါတယ် ဒါကိုလည်း challenge လုပ်ပါ ဒီညအိပ်မပျော်လည်း နောက်နေ့ အလုပ် နောက်မကျအောင် စောစောထမယ်၊ အလုပ်နောက်ကျတိုင်းလည်း အလုပ် တော့မပြုတ်လောက်ပါဘူး အလုပ်ပိုကြိုးစားမယ်၊ အလုပ်ပြုတ်ခဲ့ရင်တော့ ငါ့ယောင်္ကျားနဲ့သားသမီးတွေ ကငါ့ကို ချစ်နေမှာပဲ သူတို့အတွက် အချိန်ပိုပေးနိုင်မယ်လေ

လုံးဝ အိပ်မပျော်နိုင်တာ သေချာသွားရင် နေရာပြောင်းအိပ်ကြည့်ပါ စာအုပ်ဖတ် သီချင်းနားထောင်လုပ်ကြည့်ပါ ဖုန်းကြည့်တာ TV ကြည့်တာမျိုးတော့မလုပ် ဖြစ်အောင်ရှောင်ပါ တခါတရံ ဒီအိပ်ရာပေါ်မှာပဲ အိပ်မပျော်တဲ့အတွေ့အကြုံတွေများလာတဲ့အခါ အိပ်ရမှာကိုတောင်ကြောက်နေတတ်ပါတယ် ဒီ connection ကို ဖြတ်တဲ့အနေနဲ့ အိပ်ရာပြောင်းတာ routine ပြောင်းတာလေးလုပ်ကြည့်ပါ

Vitamin minerals တွေချို့တဲ့လျှင်လည်း အိပ်မပျော်တာဖြစ်တတ်တာမို့ multi vitamin သောက်ဖို့ မမေ့ပါနဲ့မေမေတို့ရေ

မွေးကင်းစ ကလေး မိခင်မို့ အိပ်ရေးပျက် နေတဲ့ မိခင်တို့လည်း စိတ်အားမငယ်ပဲ ကလေး ၆လ အထိအားတင်း ဖြတ်ကျော်ပြီး ကလေး ၆လ အရွယ်လောက်ဆို ကလေးတော်တော်များများ ညဘက် ဆက်တိုက် အိပ်တတ်နေပြီဖြစ်ပြီး မအိပ်တတ်သေးတဲ့ ကလးတွေကိုလည်း sleep train လုပ်ပေးလို့ရနေပါပြီ.. အကူအညီတောင်းဖို့ မရှက်ပါနဲ့ မိမိအိပ်ရေးဝ စိတ်ကြည်မှ မိသားစုအတွက်ပိုလုပ်ပေးနိုင်မှာဖြစ်လို့ ကိုယ့်မိသား စုဝင်တစ်ယောက်ယောက်ကိုကလေးကြည့်ခိုင်းပြီး စိတ်ချလက်ချ အိပ်ပါ.

ကလေးနဲ့တူတူကစားဖို့ အချိန် သီးသန့်ထားပါ .. multitasking မလုပ်ပါနဲ့ email ကြည့်တာ Facebook ကြည့်တာ TV ကြည့်ရင်း နဲ့သာကလေးနဲ့ အချိန်ဖြုန်းတာမျိုး မလုပ်မိပါစေနဲ့

ဖုန်းအသုံးပြုမှုကို ဂရုစိုက်ပေးပါ အလုပ်မှာပဲဖြစ် ဖြစ် အိမ်မှာပဲဖြစ် ဖြစ် ဖုန်းခဏကြည့်ပြီး ပြန်ပြီးအလုပ်လုပ်တဲ့အခါ အမှားပိုများတာ အာရုံ မစိုက်နိုင်တာကို တွေ့ရှိရသလို မိသားစု family time ထမင်းဝိုင်းမှာ ဖုန်းသုံးခြင်းဟာလည်း ကလေးကို ဂရုစိုက်မှုနည်းတဲ့အတွက် ကလေး ကဂျီကျတာ စားချင်တာပဲစားပြီးကျန်းမာရေးနဲ့အညီ မစားသောက်တတ်တော့တာ အစာဂျီးများတာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်.. မိသားစုထမင်းဝိုင်းမှာ စိုစိုပြေပြေ စကားပြောရတဲ့မိသားစုမှာကြီးလာတဲ့ကလေးတွေဟာ ညဏ်ရည်ကောင်းသလို မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်မှု လူမှုဆက်ဆံရေးတွေကောင်းပါတယ်တဲ့

Perfect parents ပြီးပြည့်စုံတဲ့ မိဘဆိုတာ မရှိပါဘူး ကိုယ်မလုပ်ပေးနိုင်တဲ့ အရာတွေကို အာရုံစိုက်ပြီး စိတ်ညစ်မခံပါနဲ့ ကလေး ကလည်း အင်္ကျီလှလှဝတ်ရဖို့ ကစားစရာအရုပ်တွေများဖို့ထက် မိခင်မေတ္တာကိုသာပိုလိုအပ်တာပါ

ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ ဘဝအတွေ့အကြုံလောကဓံဟာ ဆက်စပ်မှုမရှိပါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့အခြေအနေတွေအပေါ်မှာ မိမိရဲ့သုံးသပ်မှုကသာလျှင်ပျော်ရွှင်မှုဝမ်းနည်းမှု စိတ်ခံစား မှုကိုပေးတာပါ (ဥပမာ ယဉ်တိုက်မှုတစ်ခုမှာ နှစ်ဖက်စလုံး ထိခိုက်တာချင်းတူရင်တောင် တစ်ယောက်က ငါ့ကျမှ ဖြစ်ရတယ် ကံဆိုးလိုက်တာ ကားပြင်ရင်လည်းပိုက်ဆံကုန်အုန်းမယ် လို့စဉ်းစားနေချိန်မှာအခြားတစ်ယောက်က ကံကောင်းလိုက်တာ လူဘာမှမ ဖြစ်ဘူး ကားကလဲပြန်ပြင်လို့ရတဲ့အခြေအနေရှိတယ်)

ဒီလို မှန်ကန်စွာသုံသပ်နိုင်မှုနဲ့ စိတ်ခံယူမှုဟာ လူတိုင်းရရှိနိုင်ပါတယ် အသက်ကြီးမှ အတွေအကြုံရှိမှမဟုတ်ပါဘူး လူတိုင်းမှာ slow brain နဲ့ fast brain ဆိုပြီး နှစ်မျိုးရှိပါတယ် fast brain က တစ်ခုခုဆို အဆိုးကို အရင်တွေးပါတယ် ဒါဟာလူတိုင်းပါပဲ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကျွန်မတို့တွေ အသက်ရှင်နေထိုင်ဖို့ survival of fittest သဘာဝအလျောက် ကျောက်ခေါတ်လူသားတွေဟာအန္ဒရာယ်နဲကြုံလာရင်ထွက်ပြေးဖို့မိမိကိုယ်ကိုကာကွယ်ဖို့ အဆိုးကိုကြိုတင်ပြင်ဆင်တာပါ ဒါပေမယ့် ဒီဘက်ခေါတ်မှာ တော့မလိုအပ်တော့တဲ့ fast brain နောက်မလိုက်ပဲ စဉ်းစားချင့်ချိန်မှု ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်မှုတွေရှိတဲ့ slow brain ကို အလုပ်ပေးသင့်ပါတယ်

နောက်ဆုံးအချက်အနေနဲ့ကတော့ မိမိ ကိုယ်ကိုဝေဖန်မှု inner critics တွေကို ပြန်လေ့လာကြည့်ပါ မေမေတွေတော်တော်များများဖြစ်တတ်ပါတယ်( ဥပမာ ငါအဝတ်အစားမဆင်တတ်လို့ငါ့သမီးလေး ရုပ်အဆိုးဆုံးဖြစ်နေပြီ ငါ့ကလေးစာမလိုက်နိုင်တာ ငါအသုံးမကျလို့ ကလေးဝိတ်မတက်တာ ငါနို့မထွက်လို့ ငါအချက်အပြုတ်မကောင်းလို့ )အဲ့ဒီအချိန်မျိုးမှာ အဆိုးတွေကိုထပ်ခါထပ်ခါ ဆင့်ဆင့်တွေးပြီး အဆုံးအထိ tunnel vision အမြင်ကျဉ်းမြောင်းစွာတွေးသွားတတ်ပါတယ် (ဥပမာငါကမိခင်ကောင်းတယောက်မဟုတ်ဘူး ကလေးတွေကိုလဲငါပျော်အောင်မထားနိုင်ဘူးငါ့ကလေးတွေက ငါ့ကိုမချစ်ကြဘူး အိမ်ထောင် ရေးကလည်း အဆင်မ ပြေဘူး အလုပ်လဲမရှိဘူး ဘယ်သူ့ကိုအားကိုးရမလဲ) စသဖြင့်ပေါ့.. ဒီလိုမျိုးအတွေးတွေဝင်လာရင် ( နံပါတ် ၁ – မိမိကိုယ်ကိုပြန်မေးပါ ဘာဖြစ်လို့ ငါဒီလိုတွေးမိတာလဲ(ဥပမာ- ကိုယ့်ကလေးက ကျောင်း costume contest ဝတ်စုံပြိုင်ပွဲမှာဆုမရခဲ့ဘူး…ဆုမရတာဘာမှမဖြစ်ပေမယ့်နောက်ဆက်တွဲအတွေးဖြစ်တဲ့ ငါအသုံမကျလို့ငါ့သမီးဆုမရတာဆိုတဲ့အတွေးဖြစ်လာတဲ့အခါ။ နံပါတ် ၂ ကို စဉ်းစားပါ …. ဟုတ်ပြီငါ့ကိုဘယ်အရာကဒီလိုအဆုံးတွေးမိအောင်တွန်းပို့သလဲ ( အခြားအမေတွေတင်ထားတဲ့ social media က ပုံတွေကြောင့်လား, ငါ post-partem depression ဟော်မူန်းတွေကြောင့်စိတ်ဓာတ်အပြောင်းအလဲဖြစ်နေတာလား၊ အိပ်ရေးမဝလို့လား) ၊ နံပါတ် ၃ ငါ့ကလေးကငါ့ကိုမုန်းတော့မှာပဲ ငါ့က မိခင်ကောင်းတစ်ယောက်မဟုတ်ဘူး ဆိုတဲ့အတွေးတကယ်မှန်ရဲ့လား မိခင်ကောင်းတစ်ယောက်ဆိုတာဘာနဲ့တိုင်းတာမှာလဲ အရင်ကရောဒီလိုအတွေးဆိုးတွေတွေပြီး တကယ်ရောမှန်ခဲ့ဘူးလား… မိခင်ဆိုးလို့ကိုယ့်ကိုကိုယ်သုံးသပ်ရအောင်တကယ်ပဲဘာမှကောင်းတာမလုပ်ပေးခဲ့မိဘူးလားစမ်းစစ်ပါ၊ ကောင်းတာတွေကိုမမြင်ပဲ မကောင်းတာတွေကိုပဲမြင်မိနေတာလား ၊ ကိုယ့်ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေ တစ်ယောက်ယောက်သာကိုယ့်ကိုကိုယ်ဒီလိုမျိုးတွေပြောနေမယ်ဆိုရင်ရော သင်ဘာဝင်ပြောမိမလဲ.. အခြေအနေကို မပြောင်းနိုင်ရင်ဘအတွေးအမြင်ကိုပြောင်းပါ..

အိပ်ထောင်ဖက်နဲ့ connect ပြန်ဆက်သွယ်ပါ နားလည်မှုပြန်ယူပါ.. ကလေးအဖေအမေဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ မိဘတွေဟာ ကလေး အရေးကိုရှေ့တန်းတင်ပြီးကိုယ်ပိုင်ခံစားချက်တွေကိုမေ့လျော့နေတတ်ကြပါတယ်.. ကြာလာတဲ့အခါ relationship ကလည်း အရင်ကလိုမနွေးထွေးကြည်နူးပျော်ရွင်စရာမကောင်းတော့ပဲ တာဝန်တစ်ခုအနေနဲ့တာ ဆက်ဆံနေကြတာကိုတွေ့ရပါတယ်.. ဒီလိုတွေ ဖြစ်လာတာကိုသတိထားမိရင် သီးသန့် နှစ်ဦးဆွေးနွေးဖို့ အချိန် routine schedule လုပ်ပါ.. တစ်လတစ်ခါ.. အဲ့ဒီအချိန် မှာ တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် appreciate ကောင်းတဲ့အချက် အနည်းဆုံး ၃ ချက်ထုတ်ပြောပါ.. မပြောလည်း သိနေတာပဲဆိုပေမယ့် လူတိုင်း ချီးကျုးစကားနားထောင်ချင်ပါတယ် (ဥပမာ မိန်းမနေမကောင်းတုန်းက ကလေးညဘက်ကြည့်ပြီးအိပ်ရေးပျက်ခံခဲ့တဲ့ယောကျားကိုကျေ:ဇူးတင်ပါတယ်… ကလေးအလုပ်တွေနဲ့အလုပ်များတဲ့ကြားက ယောင်္ကျားကြိုက်တဲ့ဟင်းချက်ကြွေးတဲ့အတွက်ကျေးဇူးတင်ပါတယ်)

Social media Facebook ကသူငယ်ချင်းတွေကို သူငယ်ချင်း အစစ်တွေနဲ့အစားမထိုး ပါနဲ့ comment ပေးရုံ like လုပ်ရုံနဲ့မလုံလောက်ပါဘူးဖုန်းခေါ် ပါ အပြင်မှာတွေ့ပါ

ကလေးကို ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးတတ်အောင်သင်ပေးပါ

သူတပါးတစ်ယောက်ကိုပျော်ရွင်အောင်လုပ်ပေးပါ.. ချီးကျုးစကားပြောစရာရှိရင် မတွန့်ဆုတ်ပါနဲ့ မကောင်းတာတစ်ခုခုပြောချင်ရင် နှစ်ခါစဉ်းစာပါ ငါ့ကိုဒီလိုပြောရင်ငါကြိုက်ပါ့မလား

Volunteer အခမဲ့လုပ်အားပေးပါ organization တွေ ဘိုးဘွားရိပ်သာ မိဘမဲ့ဂေဟာစတာတွေမှာလုပ်အားမပေးနိုင်ရင်တောင် မိမိ ရပ်ကွက်လမ်းထဲမှာ တံပျက်စည်းလှဲတာ အခုလိုမျိုး ဗဟုသုတရနိုင်မယ် စာတွေရေးတာဟာလည်း အခမဲ့လုပ်အားပေးတာပါပဲ

အထက်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ အချက် တွေဟာ Mom hacks စာအုပ်ထဲက ကောက်နှုတ် အတိုချုပ်ထားတာဖြစ်သလို နားလည်ရလွယ်အောင်ဥပမာတွေထည့်ပေးထားပါတယ်.. မေမေတွေအတွက်အထောက်အကူဖြစ်ဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်

ခေတ်သစ်မေမေများ

မွေးခါစအရွယ်မှာ မိမိကိုယ်ကိုယ်နှစ်သိမ့်တတ်အောင်မိဘတွေကချိုလိမ် လေးပေးထားလေ့ရှိပါတယ်။ အနောက်နိုင်ငံ ကလေးဆရာဝန်အဖွဲ့အစည်းတွေကလည်းကလေးရုတ်တရတ်သေတာကျဆင်းအောင် အိပ်တဲ့အချိန်မှာ ချိုလိမ်ပေးဖို့တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ဒါပေမယ် အချို့လမ်းလျှောက်တတ်တဲ့ကလေးတွေမှာချိုလိမ်တန်းလန်းနဲ့ အစာလည်း မစားချင် စကားလည်းမပြောချင်အောင် စွဲလမ်းသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါမျိုးမဖြစ်ရလေအောင် အောက်က tips လေးတွေကို ကြည့်ပါ။

✅Establish limits- ချိုလိမ်သုံးစွဲတဲ့ အချိန် ကို သတ်မှတ်ထားပါ။ သူတောင်းတိုင်းပေးတာ ငိိုတိုင်းပေးတာမျိုးမဟုတ်ပဲအိပ်ချိန်ပဲပေးတာမျိုး ကားစီးတဲ့အခါပဲပေးတာမျိုး၊ အိပ်ယာထဲမှာကားထဲမှာပဲထားခဲ့တာမျိုးလုပ်ပါ။ 

✅Keep the mouth busy – စကားပြောပေးပါ၊ သီချင်းတူတူဆိုပေးပါ။ ချိုလိမ်တန်းလန်းနဲ့ စကားပြောရင် ဘာပြောတာလဲ နားမလည်ဘူးပြောပါ။

✅Don’t let him go hungry or sleepy- ကလေးက အပင်ပန်းလွန်တာ အဆာလွန်တာတွေဖြစ်ရင် သူနှစ်ချိုက်တဲ့ ချိုလိမ်ကိုပိုပြီးတောင့်တပါလိမ့်မယ်။ ကလေးချိုလိမ်တောင်းမှ အစာအတင်းကြွေးတာမျိုးမဟုတ်ပဲ အချိန်မှန်ကြွေးအချိန်မှန်သိပ်ပေးပါ။

✅Provide extra comfort- ချိုလိမ်ကိုပဲအရမ်းစွဲလမ်းမနေအောင် အခြားနှစ်သိမ့်မှုပေးနိုင်တဲ့အရာ နူးညံ့တဲ့အရုပ်လေးပေးတာ၊များများထိတွေ့ပွေ့ဖက်ပေးတာတို့လုပ်ပေးပါ။

✅Take matters into your own hands – ကလေးကို ချိုလိမ်ဘယ်တော့ဖြတ်မယ်ဆိုတာ မိမိဘာသာဆုံးဖြတ်ပါ။ ပြီးရင် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် စိတ်ခိုင်ခိုင် ဖြတ်ပါ။ ချိုလိမ်ဖြတ်နည်းတွေကိုအောက်မှာကြည့်ပါ။

♦️ဘယ်အချိန်မှာဖြတ်ကြမလဲ? 

ဘယ်အချိန်ဖြတ်ကြမလဲဆိုတာ မေမေနဲ့ကလေးဘယ်အချိန်မှာအဆင်သင့်ဖြစ်လဲပေါ်မူတည်ပါတယ်။ AAP အမေရိကန်ကလေးဆရာဝန်များအဖွဲ့အစည်းကတော့ ကလေးရုတ်တရက်သေဆုံးမှု နည်းသွားတဲ့အချန် ၁၂လအထိ စောင့်ခိုင်းပါတယ်။ ကလေးရဲ့ major life change ကြီးမားတဲ့ပြောင်းလဲမှုတွေဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာလည်းမဖြတ်ပါနဲ့အုန်း (ဥပမာ- day care ပို့ရတဲ့အချိန် ၊နေမကောင်းတဲ့အချိန် ၊သွားပေါက်နေတဲ့အချိန်) 

♦️ဘယ်လိုဖြတ်ကြမလဲ? 

🔘မေမေတွေစိတ်ခိုင်ရင်အစိမ်းသတ်သတ်ယတိပြတ်ဖြတ်လို့ရပါတယ်။

🔘ကလေးက သိတတ်နားလည်တတ်နေပြီဆိုရင် ရှင်းပြပြောပြပြီးဖြတ်ပါ။ သားသားက လူကြီးဖြစ်တော့မှာလူကြီးက ချိုလိမ်မသုံးတော့ဘူး…ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ကလေးတွေ ချစ်တဲ့ Christmas ဘိုးဘိုးတို့ Easter bunny တို့ ချိုလိမ်နတ်သမီးလေးတို့ကို လက်ဆောင်ပေးလိုက်တော့မယ် ဒါဆိုအရုပ်ကြီးကြီးပြန်ရလိမ့်မယ်…ဒါမှမဟုတ် သူလိုချင်တဲ့အရုပ်တခုခုနဲ့အလဲအလည်လုပ်ပါ။ အိမ်မှာချိုလိမ်လုံးဝမရှိတော့အောင်လုပ်ပါ။

🔘ဖြည်းဖြည်းချင်းလျော့သွားပါ။ ချိုလိမ်ကို အိပ်တဲ့အချိန်ပဲသုံးတာ ကားစီးတဲ့အချိန်ပဲသုံးတဲ့အကျင့်စလုပ်ပါ။ ချိုလိမ်ကို ကားထဲမှာ အိပ်ရာထဲမှာပဲထားခဲ့ပါ။ နောက်ပိုင်း ညဘက်အိပ်တဲ့အချိန်ပဲပေးပြီးနေ့ဘက်မပေးပဲနေတာ စသဖြင့်တဖြည်းဖြည်းလျော့သွားပါ။

🔘Lovey နု့ညံ့တဲ့အရုပ်လေးနဲ့အစားထိုးပါ။

🔘ချိုလိမ်ဖြတ်တဲ့ပုံပြင်စာအုပ်လေးတွေလည်းရှိပါတယ်။ 

🔘ကလေးတွေမကြိုက်တဲ့အရသာတခုခုသုတ်ပါ။ ခါးပြီးအန္တရာယ်မရှိတဲ့ကလေးဆေးတခုခုသုတ်လို့ရသလိုသံပရာရေတို့ ရှာလကာရေတို့မှာနှစ်ပြီးပေးလို့ရပါတယ်။

🔘ချိုလိမ်ထိပ်တွေအကုန်လိုက်ဖြတ်ပါ။ ဒါကတော့ကျမသုံးခဲ့တဲ့နည်းပါ။ အရုပ်လေးနဲ့တွဲနေတဲ့ချိုလိမ်ကိုသံုးခဲ့တဲ့အတွက် ချိုလိမ်ထိပ်ကိုဖြတ်လိုက်ပေမယ့် အရုပ်လေးကို သိမ်းထားပြီးတူတူအိပ်လို့ရပါတယ်။

🔘သူ့အလိုလိုပြတ်သွားတဲ့ထိစောင့်ချင်လည်းစောင့်နိုင်ပါတယ်။

🔘ချိုလိမ်ဖြတ်တဲ့အချိန်မှာကလေးကိုပိုကြင်နာဖို့ ဂရုစိုက်ဖို့အရေးကြီးပါတယ်။သူတို့အရမ်းခင်တွယ်တဲ့အရာတခုကိုဆုံးရူံးသွာတာဖြစ်လို့ ပိုနွေးနွေးထွေးထွေးဆက်ဆံပေးဖို့လိုပါတယ်။

🔘စိတ်မလျော့လိုက်ပါနဲ့ အနည်းဆုံး ၃ ရက်အချိန်ပေးပါ။

သ န္ဓေသားလေးတွေဟာမှောင်ပြီးအသံတွေဆူညံနေတဲ့သားအိပ်ထဲမှာနေခဲ့ရတဲ့အတွက် မွေးခါစအရွယ်မှာ နေ့နဲ့ညမှားတာ အသံတိတ်ဆိတ်နေတဲ့ညဘက်မှာမအိပ်ပဲ နေ့ဘက် ဆူညံနေတဲ့အချိန်မှာအိပ်တာပုံမှန်ပါပဲ

ရက်တွေလတွေကြာလာရင်တော့ မေမေတို့အနေနဲ့သားသားမီးမီးတွေကိုကောင်းကောင်းအိပ်တတ်အောင်အကျင့်လေးတွေကို မွေးပေးလို့ရပါတယ်

• ၁. အလင်းရောင်ကိုကောင်းကောင်းအသုံးချပါ- နေ့လည်ဘက် တံခါးတွေဖွင့် အလင်းရောင်ရစေပြီး ညဘက်ကို အမှောင်ချပါ ကလေးနိုးလို့ နို့တိုက်ရမယ်ဆိုရင်လည်း အခန်းမီးကိုမဖွင့်ပဲ မြင်ရရုံ nightlight လေးပဲထားသင့်ပါတယ်
• ၂. ကလေးကို အိပ်ချင်မူးတူးဖြစ်နေချိန်မှာအိပ်ရာထဲထည့်ပါ..လက်ထဲအိပ်ပျော်သွားမှ အိပ်ရာထဲရွေ့တာမျိုးမဖြစ်ပါစေနဲ့.. သို့မဟုတ်ရင်တော့ နောက်ပိုင်းကြီးလာတဲ့အထိ လက်ထဲမှာချီထားမှအိပ်ပျော်တတ်တဲ့အကျင့်ကိုမွေးမိသွားနိုင်ပါတယ်
• ၃. ခဏစောင့်ပါ… ကလေးအသံကြားတိုင်း လှုပ်တိုင်းငိုတိုငိး ထချီတာ ပုတ်သိပ်ပေးတာ နို့တိုက်တာ စတာတွေကိုချက်ချင်းလုပ်မပေးမိဖို့အရေးကြီးပါတယ်..ဒါမှသာ အိပ်ရာကခဏနိုးရင်သူ့ဘာသာပြန်အိပ်တတ်သွားတဲ့အကျင့်ကိုဖြစ်စေမှာပါ
• ၄. ညဘက်နို့တိုက် အနှီးလဲရင် ကလေးနဲ့ အကြည့်ချင်း မဖလှယ်မိဖို့ စကားတွေမ ပြောမိဖို့အရေးကြီးပါတယ် သို့မဟုတ်ရင်တော့ ကလေးကို နိုးထဖို့ လှုန့်ဆော်သလိုမျိုးဖြစ်နေမှာပါ
• ၅. Dream feed လုပ်ပါ ည၁၀နာရီနဲ့ ၁၂ကြားမှာကလေးအိပ်ချင်နေတဲ့အချိန်မှာ နို့တိုက်ပေးပါ ဒါမှ ကလေးဗိုက်ပြည့်လို့အမေရောကလေးပါ ၄ -၅ နာရီလောက်ဆက်တိုက်အိပ်ပျော်နိုင်မှာပါ
• ၆. Sleep train လုပ်လို့ရမယ့်အ ခြေအနေတစ်ခုထိစောင့်ပါ.. အနည်းဆုံး ကလေး ၄ လပြည့်ထိစောင့်ပါ. Sleep train method တွေအကြောင်းကိုနောက်မှရေးပေးပါမယ်
• ၇. Sleep regression တွေကိုအားတင်းဖြတ်ကျော်ပါ..နှစ်နှစ်ချိုက်ချိုက်အိပ်တတ်သွားတဲ့ကလေးလေးတွေလည်း သွားပေါက်တဲ့အချိန် မှောက်တတ်သွားတဲ့အချိန် ထိုင်တတ်တဲ့အချိန် မတ်တတ် ရပ်တပ်တဲ့အချိန် စတဲ့ ဖွံဖြိုးမှုမိုင်တိုင်တွေကိုဖြတ်ကျော်တဲ့အချိန်မှာ အိပ်မပျော်တာတွေဖြစ်တတ်ပါတယ်
• ၈. Nighttime routine လေးလုပ်ပေးပါ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ညဘက်အိပ်ရာဝင်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်လေးတွေမတူကြပါဘူး ဥပမာ ရေချိုး ညအိပ်ရာဝင် အင်္ကျီလဲ ဘုရားရှိခိုး အိပ်ရာဝင်ပုံပြင်ပြော စသဖြင့် အိပ်ရာဝင်အကျင့်လေးတွေလုပ်ပေးသင့်ပါတယ် အဓိကကတော့ နေ့တိုင်းပုံမှန် လုပ်ပေးဖို့ပါ ဒါဆိုကလေးလေးတွေရဲ့အသိစိတ်မှာ ဒါတွေလုပ်ပြီးရင်တော့ အိပ်ရတော့မှာပဲဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ကိုယ့်ဘာသာအိပ်တတ်သွားတဲ့အကျင့်လေးတွေဖြစ်သွားစေပါတယ်
• Ref: baby center

တခါသံုး သံုးရမလား ပိတ္စ အနွီးပဲ ေလွ်္ာျပီးသံုးရမလား ေတြေဝေနတဲ့ New mommy ေတြအတြက္ Disposable diaper နဲ႔ ပိတ္စအနွီးေကာင္းက်ိဳးဆိုးက်ိဳးေတြကိုေအာက္မွာေရးထားပါတယ္..

တခါသံုးDiaper ေကာင္းက်ိဳးမ်ား

• လူအမ်ားသံုးၾကပါတယ္ လြယ္ကူအဆင္ေျပၿပီး အလုပ္႐ွဳပ္သက္သာေစပါတယ္..

စုပ္ယူမႈေကာင္းတဲ့အတြက္ ကေလးေသးစိုတိုင္း ပိတ္စအႏွီးေလာက္ခဏခဏမလဲရပါဘူး

သံုးၿပီးလြတ္ပစ္လို႔ရတဲ့အတြက္ ေရနဲ႔ေလွ်ာ္တာမေျပာင္မွာ အနံ့က်န္မွာ bacteria ပိုးေတြေပါက္ပြားတာ ေတြမပူရေတာ့ပါဘူး

တခါသံုး Diaper ဆိုးက်ိဳးမ်ား

• ေကာင္းက်ိဳးရဲ႕ အျခားတဖက္မွာ အႏွီးကိုခဏခဏမလဲရတဲ့အတြက္ diaper rash အပူေလာင္တာပိုျဖစ္ေစမယ္

• ေရွည္သံုးရင္ေစ်းပိုႀကီးတယ္

Diaper မွာပါတဲ့ dioxin, chlorine and dye ေတြက အခ်ိဳ႕ကေလးေတြဓာတ္မတည့္မႈ့ျဖစ္ႏိုင္တယ္

• Diaper ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကBiodegradable ျဖတ္ဆီးလို႔မရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ သဘာ ဝပတ္ဝန္းက်င္အတြက္ မေကာင္းဘူး

ပိတ္စအႏွီးေကာင္းက်ိဳးမ်ား

• တခါသံုး diaper ေတြရဲ႕ဆိုးက်ိဳးအျပစ္ေတြကင္းမယ္

• ေစ်းသက္သာမယ္

• Potty training လုပ္ရတာပိုလြယ္မယ္ ပိတ္စအနွီးကအီးေပရင္သိသာေတာ့ အိမ္သာေျပးၿပီး train လုပ္လို႔ရလို႔

ပိတ္စအႏွီးဆိုးက်ိဳးမ်ား

• သန္႔ရွငိးေရးလုပ္ရင္းညစ္ပတ္႐ွဳပ္ပြႏိုင္တယ္

• အဝတ္ခဏခဏေလ်ာ္ရလို႔ေရကုန္ ဆပ္ျပာကုန္အခ်ိန္ကုန္ပင္ပန္းတယ္ စက္နဲ႔ေလ်ာ္ရင္ မီတာကုန္တယ္

• အျပင္သြားရင္လဲေပးၿပီး အီးေပပိတ္စကို ျပန္ယူလာရမယ္ဆိုရင္သိပ္အဆင္မေျပဘူး

အခ်ိဳ႕မိဘေတြကေတာ့သင့္ေလ်ာ္တဲ့ေနရာမွာ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးသံုးၾကတာလဲရွိပါတယ္.. hybrid ပံုစံပိတ္စအႏွီးေဘာင္းဘီမွာ disposable insert linerထည့္ၿပီးသံုးတာ ေတြလည္းရွိပါတယ္..မိဘေတြအေနနဲ႔ ေကာင္းက်ိဳးဆိုးက်ိဳးေလးေတြသိထားၿပီး ကိုယ္နဲ႔ အဆင္ေျပမယ့္နည္းလမ္းကိုေရြးခ်ယ္ႏိုင္ၾကပါတယ္..

Ref: What to expect the first year